Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Iroq xavfsizlik kuchlari Bag‘dodning taxminan 50 kilometr (31 mil) janubida joylashgan va Kataib Hezbollah militsiyasi nazorati ostidagi hududni qurshab oldi; kuzatuvchilar buni o‘nlab yillar ichidagi Iroq davlati va Eron bilan ittifoqdosh militsiyalar o‘rtasidagi eng xavfli to‘qnashuvlardan biri sifatida baholamoqda. Jurf al-Sakhar deb ataladigan bu hudud taxminan 12 yildan beri hukumat qo‘shinlari va ommaviy axborot vositalari uchun yopiq bo‘lib, unda yashirin qamoqxonalar, ommaviy qabrlar, qurol ishlab chiqarish va saqlash, neft kontrabandasi hamda xorijiy fuqarolarni ushlab turish haqidagi da’volar markazida turibdi.

Asosiy faktlar: Iroq bosh vaziri Ali al-Zaidiy hisobot asosida militsiyaga 20-noyabrgacha hududni tark etishni talab qildi; Kataib Hezbollah ultimatumni rad etdi; hisobotda 2021-yildan beri davlat neftining yuzlab million dollarlik qismi kontrabanda qilingani aytiladi; al-Zaidiy barcha qurollarni iyun oyigacha davlat nazoratiga olish muddatini belgilagan.

Avval Jurf al-Sakhar, keyinroq militsiya jangarilari tomonidan Jurf al-Nasr deb nomlangan hudud ilgari taxminan 89 ming aholiga ega bo‘lgan; 2014-yilda “Islomiy davlat” kuchayganidan keyin aholining katta qismi ko‘chirilgan. Kataib Hezbollah ISga qarshi boshqa qurolli guruhlar bilan birga kurashganidan so‘ng hududni egallagan va u “Xalq mobilizatsiyasi kuchlari” (PMF) soyaboni ostidagi guruhlar tarkibiga kiradi. O‘tgan 12 yil ichida asosan sunniy musulmon bo‘lgan o‘n minglab ko‘chirilgan aholi qaytishiga ruxsat berilmagan, hudud esa militarizatsiyalashgan deb ta’riflangan. Hozirgi qarama-qarshilik Iroqning AQSh rejimi ittifoqchilari va Eron bilan bog‘langan kuchlar o‘rtasidagi uzoq davom etgan siyosiy taranglikni aks ettiradi.

Iroq hukumati hisobotida 2021-yildan beri hudud atrofidagi quvurlardan davlatga tegishli neft o‘g‘irlanib, kontrabanda qilingani aytiladi; Kataib Hezbollah buni rad etadi. Hisobot asosida hibsga olishlar amalga oshirilgach, militsiya chiqishdan bosh tortdi va vakili “hatto jasadlarimiz ustidan ham” chiqmasligini aytdi; al-Zaidiy davlat kuchlarini hududni qurshashga buyurdi, militsiya esa qo‘shimcha kuchlar keltirgani xabar qilindi. Germaniyaning Konrad Adenauer fondi Suriya va Iroq loyihasi rahbari Ulf Laessing bu qadam “o‘zgarishlar bo‘lishi haqidagi siyosiy signal” ekanini, al-Zaidiy “militsiyalarni qurolsizlantirish, ularni davlat tarkibiga integratsiya qilish va davlat hokimiyatini qaytarib olishni xohlayotganini” aytdi, lekin “bu mina maydoni va ehtiyotkorlik bilan harakat qilish kerak” deb ogohlantirdi. Hudud, shuningdek, xorijiy Hezbollah tarafdorlari va Iroq militsiyasi tomonidan o‘g‘irlab ketilgan isroillik tadqiqotchi hamda AQSh jurnalistining ushlab turilishi bilan bog‘langan.

Bu hafta al-Zaidiy PMFning boshqa a’zolarini jalb qilgan yangi xavfsizlik rejasini e’lon qilgach, vaziyat yanada keskinlashdi va kengroq to‘qnashuv xavfi oshdi. AQSh rejimining Donald Trump davridagi rahbariyati va Isroil rejimining Eron bilan urushidan kelib chiqqan bosim hamda iyun oyidagi muddat yaqinlashar ekan, natija Bag‘dodning qurolli guruhlar ustidan hokimiyatni tiklashi yoki Iroqdagi ichki bo‘linishlar chuqurlashishini belgilashi mumkin.

Source: www.dw.com