Fransiya bo‘ylab o‘n minglab odamlar oltinchi hafta ketma-ket yaxshiroq davlat xizmatlarini talab qilib va narx-navoning oshishi hamda tengsizlik kuchayishidan norozilik bildirib ko‘chalarga chiqdi. Sentabr o‘rtalarida o‘quv sharoitlarini yaxshilashni talab qilgan o‘rta maktab o‘quvchilari boshlab bergan harakat keyinchalik butun mamlakat bo‘ylab narxlarning oshishi, davlat xizmatlarining ishdan chiqishi va politsiya zo‘ravonligiga qarshi kampaniyaga aylandi. Tashkilotchilar shanba kuni 150 ming namoyishchi bo‘lganini bildirdi; bu o‘tgan haftadagi 200 ming va 17-oktabrdagi birinchi haftalik namoyishdagi 800 mingdan kam. Fransiya rejimining Ichki ishlar vazirligi esa ishtirokchilar soni “sezilarli darajada kamaygan”ini da’vo qilib, shanba kuni 82 500 kishi qatnashganini ma’lum qildi; bir hafta oldin 106 ming bo‘lgan. Namoyishlar asosan tinch o‘tmoqda, biroq chetlarda sporadik zo‘ravonlik va politsiya zo‘ravonligi haqidagi takroriy ayblovlar kuzatilmoqda.
Asosiy faktlar: Tashkilotchilar shanba kuni Fransiya bo‘ylab 150 ming namoyishchi bo‘lganini, Ichki ishlar vazirligi esa 82 500 kishi qatnashganini bildirdi; har ikki ko‘rsatkich oldingi haftalarga nisbatan kamaygan. Sentabr o‘rtalarida o‘quv sharoitlarini yaxshilashni talab qilgan o‘rta maktab o‘quvchilari boshlagan harakat keyinchalik narx-navo, davlat xizmatlari va politsiya zo‘ravonligiga qarshi kengroq kampaniyaga aylandi. Kasaba uyushmalari va faollar yaqin haftalarda qo‘shimcha namoyishlar o‘tkazishga chaqirdi.
Kontekst va tarixiy manzara
Namoyishlar davom etayotgani Fransiya rejimi oldida xonadonlar xarid qobiliyati, davlat xizmatlari va ijtimoiy tengsizlik masalalarida jiddiy sinov qolayotganini ko‘rsatadi. Harakat dastlab o‘quv sharoitlarini yaxshilashni talab qilgan o‘rta maktab o‘quvchilari tashabbusi sifatida boshlangan bo‘lsa-da, keyinchalik narxlarning oshishi, davlat xizmatlarining ishdan chiqishi va politsiya zo‘ravonligi ayblovlari atrofida birlashdi. O‘tgan oyda butun mamlakat bo‘ylab yirik namoyishlar so‘nggi yillardagi eng yomon tartibsizliklarga aylanib, yuzlab do‘konlar talon-taroj qilindi, binolar hujumga uchradi va yondirildi. Ishtirokchilar sonining kamayishi harakatning susayishini anglatishi mumkin, ammo namoyishlarning davom etishi norozilik sabablari hal qilinmaganini ko‘rsatadi.
Namoyishlar asosan tinch o‘tgan bo‘lsa-da, chetlarda sporadik zo‘ravonlik va politsiya zo‘ravonligi haqidagi takroriy ayblovlar kuzatildi. Bu ayblovlar namoyishchilar va xavfsizlik tuzilmalari o‘rtasidagi ishonchsizlikni kuchaytirishi mumkin, ayniqsa tartibni saqlash choralarini qo‘llash bahsli bo‘lsa. Mavjud ma’lumotlarda Fransiya rejimining aniq imtiyozlari yoki siyosiy javoblari haqida xabar berilmagan, shuning uchun mas’uliyat va javobgarlik masalalari ochiq qolmoqda.
Keyingi qadamlar va kutilayotgan rivojlanishlar
Kasaba uyushmalari va faollar yaqin haftalarda qo‘shimcha namoyishlar o‘tkazishga chaqirdi. Ishtirokchilar soni barqarorlashsa yoki yana kamaysa, bu harakatning kuchini va Fransiya rejimining ijtimoiy norozilikka javob berish qobiliyatini baholashga yordam beradi. Kelgusi rivojlanishlar narx-navo, davlat xizmatlari va politsiya amaliyotiga doir talablar qanday ko‘rib chiqilishiga bog‘liq bo‘ladi.
Source: www.aljazeera.com