Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 16-noyabr kuni “Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari faoliyati kafolatlarini kuchaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmonni imzoladi. Hujjat xalq deputatlari mahalliy kengashlari vakolatlarini kengaytirish, ijro etuvchi hokimiyat organlari ustidan nazoratni kuchaytirish hamda ular faoliyatining ochiqligini oshirishga qaratilgan; farmonda mahalliy byudjetning bir qismi deputat tashabbuslariga yo‘naltirilishi, rahbarlar hisobotlari va mansabdorlarning kengash majlislarida shaxsan ishtirok etishi belgilangan.

Asosiy faktlar: 2028-yil uchun mahalliy byudjet xarajatlarining 3 foizidan 5 foizigacha qismi bevosita mahalliy kengashlar deputatlarining tashabbuslariga yo‘naltirilishi rejalashtirilmoqda; deputatlar byudjet tashabbuslarini kelgusi yil byudjet so‘rovini shakllantirish muddatidan kamida bir oy oldin ishlab chiqishi lozim; Iqtisodiyot va moliya vazirligiga bir oy muddatda zarur qonunchilik o‘zgartirishlari loyihasini tayyorlab, Vazirlar Mahkamasiga kiritish topshirildi.

Kontekst va tarixiy asos

Farmon mahalliy demokratiyani mustahkamlash va davlat boshqaruvida ochiqlikni kengaytirish kontekstida qabul qilingan. Deputatlar o‘z saylov okruglaridagi muammolar va ehtiyojlardan kelib chiqib mahalliy byudjetning bir qismi sarflanish yo‘nalishlarini taklif qilish imkoniyatiga ega bo‘ladi; bu mahalliy muammolarni hal etishda aholi manfaatlarini byudjet jarayoniga yaqinlashtiradi. Shuningdek, farmon ijro hokimiyati rahbarlarining shaxsan hisobot berishi, kengashlar majlislarida mansabdor shaxslarning shaxsan ishtirok etishi va har chorakda kamida bir marta saylov okruglaridagi muammolarni kun tartibining birinchi masalasi sifatida ko‘rib chiqishni taklif etadi.

Hisobotlar jadvali va mas’uliyat mexanizmlari

Farmon ilovasida kengashlar sessiyalari va doimiy komissiyalar majlislarida eshitilishi nazarda tutilgan hisobotlar ro‘yxati keltirilgan. Hokimlar har yili dekabr oyida hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va favqulodda vaziyatlarning oldini olish, har chorakda mahalliy byudjetlar ijrosi bo‘yicha hisobot beradi. Prokurorlar har yili fevral oyida o‘z faoliyati to‘g‘risida, ichki ishlar organlari rahbarlari yiliga ikki marta fevral va avgust oylarida jinoyatchilik profilaktikasi va jamoat xavfsizligi to‘g‘risida, soliq organlari rahbarlari har yili yanvar oyida byudjet daromad qismi bajarilishi, soliq tushumlari va qarzdorligi to‘g‘risida hisobot beradi. Ombudsman va bolalar ombudsmani vakillari har yili mart oyida fuqarolar va bolalar huquqlariga rioya etilishi bo‘yicha, sog‘liqni saqlash organlari rahbarlari yiliga ikki marta fevral va avgust oylarida, xalq qabulxonalari har chorakda fuqarolar murojaatlari bilan ishlash bo‘yicha hisobot beradi. Doimiy komissiyalar majlislarida ta’lim, bandlik, qishloq va suv xo‘jaligi, transport, qurilish, ijtimoiy himoya organlari hamda boshqa idoralar hududiy bo‘linmalari rahbarlarini eshitish ko‘zda tutilgan.

Farmon bilan mahalliy kengashlarga mansabdor shaxslarning egallab turgan lavozimiga noloyiqligi yoxud ularni intizomiy javobgarlikka tortish bo‘yicha yuqori turuvchi organlarga taqdimnoma kiritish vakolatini berish to‘g‘risidagi taklif ma’qullandi. Bu kengashlar qarorlarida belgilangan vazifalarni o‘z vaqtida bajarmagan yoki zarur hisobotlarni taqdim etmagan amaldorlarga taalluqli; bunday taqdimnomalar yuqori turuvchi organlar tomonidan ko‘rib chiqilishi majburiy bo‘ladi. Shu bilan birga, farmon kengash talabi bilan amaldorni avtomatik tarzda ishdan bo‘shatishni nazarda tutmaydi. Bundan tashqari, manbada qayd etilganidek, deputatlarning tegishli viloyat, tuman yoki shahar hududida joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga moneliksiz kirish huquqi ham nazarda tutilgan.

Kutilayotgan qadamlar

Ushbu o‘zgarishlarni mustahkamlash uchun qonunchilikka tegishli tuzatishlar tayyorlash topshirildi va Iqtisodiyot va moliya vazirligiga byudjet tashabbuslari mexanizmini joriy etish uchun qonun loyihasi tayyorlash vazifasi berildi. Keyingi bosqichda byudjet tashabbuslari mexanizmi, hisobotlar jadvali va vakolatlar qonunchilikka kiritilgach, mahalliy kengashlar nazorat funksiyasi amalda kuchayishi, ijro organlari esa muntazam va shaxsiy hisobot berish majburiyatini bajarishi kutilmoqda. Farmonning asosiy maqsadi — mahalliy vakillik organlarining rolini oshirish, byudjet jarayonini ochiq va hisobdor qilish hamda hududlarda muammolarni tezroq hal etish uchun institutsional asos yaratishdir.

Source: www.gazeta.uz