Serbiyada yuqori martabali siyosatchilar, davlat shartnomalaridan foyda olgan biznesmenlar va boshqalar tomonidan qo'llab-quvvatlangan investitsiya fondi bo'yicha tergovlar, mamlakatning siyosiy va biznes elitasidagi korrupsiya haqidagi shubhalarni kuchaytirmoqda. Vista Rica deb nomlangan Alternativ Investitsiya Fondi (AIF) 2023-yilda tashkil etilgan bo'lib, uning investorlari orasida Prezident Aleksandar Vuchich va uning hukmron Serb Progressiv Partiyasi (SNS) bilan yaqin aloqador shaxslar bor.
2022-yilda Serbiyaning Shaxsiy Daromad Solig'i to'g'risidagi qonuniga o'zgartirish kiritilib, yuqori daromad oluvchilar yillik soliq majburiyatlarining yarmigacha AIFga to'lashlari mumkin bo'ldi. Hukumat bu qoidani investitsiyalarni rag'batlantirish maqsadida ekanligini ta'kidlasa-da, tanqidchilar bu imkoniyat boy investorlarning davlat byudjetiga to'laydigan soliqlarini sezilarli darajada kamaytirishiga olib kelayotganini aytmoqda.
Serbiya haftalik Radar jurnali muxbirlarining 2025-yilgi hisobotiga ko'ra, Vista Rica fondini boshqaruvchi kompaniyaning uchta aktsiyadoridan ikkitasi va fondga sarmoya kiritganlarning ko'pchiligi Vuchich va SNS bilan bog'liq shaxslar bilan aloqador. Fondning eng yirik hammuassisi – 50% ulushga ega Tatjana Vukich – Vuchich birodarlariga juda yaqin deb tanilgan SNSning yuqori martabali a'zosi. Boshqa yuqori martabali amaldor Vojislav Nedich fond boshqaruv kompaniyasining 25% ulushiga ega, uning ukasi Novak Nedich esa o'ldirish, giyohvand moddalar savdosi va pul yuvishda ayblanib sudlanayotgan jinoiy guruh bilan bog'liq deb hisoblangan.
Fond investorlari orasida Prezident Vuchichning birodarlari, Moliya vaziri Sinisha Mali, parlament spikeri va sobiq Bosh vazir Ana Brnabich ham bor. Radar muxbirlari, shuningdek, investorlar qatorida 2012-yilda SNS hokimiyatga kelganidan keyin kompaniyalari tez rivojlangan, ko'p hollarda davlat bilan millionlab yevrolik shartnomalar tuzgan biznesmenlar ham borligini ta'kidlaydi. Masalan, Prointer kompaniyasi 2012-yilda faqat bitta davlat tenderini qo'lga kiritgan bo'lsa, keyingi besh yil ichida 150 tagacha tender o'tkazdi, Millennium Team qurilish kompaniyasi esa 250 million yevroga yaqin shartnomalar imzoladi.
Tergovda ishtirok etgan jurnalistlar fondga pul qo'yganlar orasida jinoiy tergovlarga duchor bo'lgan yoki hozirda sud jarayonlarida ishtirok etayotgan shaxslar ham borligini aytmoqda. Ulardan biri – sobiq gandbolchi Vladimir Mandich, u Chernogoriyada katta miqdordagi naqd pul olib yurgani va saylovlarga ta'sir o'tkazishga urinishi uchun hibsga olingan. Mandich SNS faollari va norozilarni qo'rqitishda ayblangan kuch odamlari tarmoqlari bilan ham bog'langan.
Muxbirlar fond bilan bog'liq turli shaxslar Serbiya hukmron partiyasi atrofida rivojlangan keng tarmoqlarni ko'rsatishini ta'kidlaydi. "Bu asosan SNS fondi, chunki ishtirokchilar hokimiyatda yoki hokimiyatga yaqin oligarxlar", – dedi tergovchi jurnalist Vuk Chvich. "Va u deyarli barcha davlat institutlari tomonidan himoyalanganga o'xshaydi. Politsiya harakat qilmadi va ba'zi hollarda tergovlar to'xtatildi", – deb qo'shdi u.
Source: www.dw.com