Keyptaun, Janubiy Afrika – 46 yoshli Thandi Jolingana eri bir kechasi umumiy hojatxonaga borayotib qurol bilan talon-taroj qilinganidan so‘ng, o‘zining qalayli barakasida qurgan hammomidan faxrlanib ko‘rsatmoqda. Jolingana Keyptaun chekkasidagi Khayelitsha shaharchasi yaqinidagi “Tayvan” deb ataladigan qashshoq aholi punktida yashaydi – bu yerda shaxsiy hojatxona hashamat hisoblanadi.
“Men boy qizman”, – deya hazil qiladi Jolingana, agar ikki farzandi bilan birga bir necha ishsiz qarindoshlarini ham moliyaviy qo‘llab-quvvatlamasligi kerak bo‘lmasa, unda yanada qulayroq hayot kechirishi mumkinligini ta’kidlab. U hamshira yordamchisi bo‘lib ishlaydi va davlat xizmatchisi sifatidagi maoshi tufayli norasmiy aholi punktidagi ichki kanalizatsiyani qoplay oladigan ozchiliklardan biridir.
Aholi punktidagi xizmatlar yetishmasligi yana diqqat markaziga tushdi, chunki Keyptaun meri Geordin Hill-Lewis N2 magistrali bo‘ylab, bir qator shaharchalar va Keyptaun xalqaro aeroporti yonida jinoyatchilikka qarshi devor qurish bo‘yicha bahsli rejalarni e’lon qildi. “Men ularning devor qurish uchun puli bor, lekin yer sotib olish uchun puli yo‘qligiga hayronman”, – dedi Jolingana, uning jamoasini to‘g‘ri uy-joy bilan ta’minlangan joyga ko‘chirish va’dalariga ishora qilib.
Jolingana Khayelitshadagi xizmatlardan shunchalik norozi bo‘lib, faqat ish beruvchi agentlik orqali yaxshi jihozlangan, ilgari oq tanlilar yashagan shaharchalarda ishlashni qabul qiladi. Besh yoshli o‘g‘li kasal bo‘lsa, u yaqinidagi kunduzgi kasalxonadagi uzun navbat va olomonni chetlab o‘tish uchun 20 km dan ortiq masofani bosib, Bellvilga (bunday ilgari faqat oq tanlilar yashagan shaharcha) boradi. “Jarrohxona bo‘limida odamlar yerda yotganini, kechadan beri o‘tirganini ko‘rasiz, shuning uchun men buni qila olmayman”, – deydi u.
Mer Hill-Lewis, milliy birlik hukumatining (GNU) bir qismi bo‘lgan Demokratik Alyans (DA) partiyasi a’zosi, 29-yanvar kuni shahar kengashiga Keyptaunning N2 Chekkasi loyihasi deb nomlanuvchi jinoyatchilikka qarshi tashabbusga 108 million rand (6,5 million dollar) sarflash niyatida ekanligini aytdi. Ammo mahalliy ommaviy axborot vositalari xabarlariga ko‘ra, loyiha aslida 180 million randgacha (10,8 million dollar) tushishi mumkin.
Khayelitsha va uning atrofidagi shaharchalar uzoq vaqtdan beri jinoyatchilikdan aziyat chekmoqda, bu yaqinda Prezident Cyril Ramaphosani G‘arbiy Keypda to‘daviy zo‘ravonlik to‘lqinini to‘xtatish uchun armiyani joylashtirishga undadi, ammo aholi ma’muriyat faqat o‘rta sinf avtomobil haydovchilari jabrlanuvchi bo‘lganda e’tibor berishini aytmoqda. Aholi shahar puli devor qurishga emas, bunday muammolarni hal qilishga sarflanishi kerak, deb hisoblaydi.
Source: www.aljazeera.com