Falastin tarixini o‘rganish va hujjatlashtirishga katta hissa qo‘shgan taniqli tarixchi va diplomat Valid Xolidi 100 yoshida AQShning Massachusets shtatida vafot etdi. Uning o‘limi haqida Falastin o‘rganish instituti (IPS) tomonidan e’lon qilingan nekrologda xabar berildi. Xolidi 1963-yilda tashkil etilgan ushbu tadqiqot markazining ham asoschilaridan biri bo‘lgan.
Xolidi 1925-yilda Quddusda ziyoli oilada tug‘ilib, ilk ta’limni Ramallohda olgan, so‘ngra Quddusdagi Avliyo Jorj maktabida o‘qigan. 1951-yilda Oksford universitetini tamomlaganidan keyin u akademik faoliyatini davom ettirib, 1982-yilgacha Bayrutdagi Amerika universitetida siyosatshunoslikdan dars bergan, keyinroq Garvard universitetining Xalqaro munosabatlar markazida tadqiqotchi bo‘lib ishlagan.
Uning eng mashhur asari 1992-yilda nashr etilgan “Qolgan narsalar” kitobi bo‘lib, unda 1948-yildagi birinchi arab-isroil urushi paytida 400 dan ortiq falastin qishloqlarining vayron qilinishi yoki aholisiz qoldirilishi haqida batafsil hujjatlar, xaritalar va guvohliklar to‘plangan. Xolidi, shuningdek, “O‘zlarining diasporasidan oldin” kitobi orqali 1948-yilgacha bo‘lgan falastin jamiyatini arxiv fotosuratlari bilan hujjatlashtirib, mamlakatdagi kundalik hayotning noyob vizual yozuvini taqdim etgan.
Akademik faoliyatidan tashqari, Xolidi falastin diplomatiyasida ham faol rol o‘ynagan. 1967-yilgi urushdan keyin u Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi Iroq delegatsiyasiga maslahatchi bo‘lib ishlagan, 1983-yilda Britaniya hukumatiga arab sammiti delegatsiyasiga qo‘shilgan va 1980-yillarning o‘rtalarida Arab Ligasi bosh kotibining maxsus maslahatchisi lavozimida xizmat qilgan. U, shuningdek, 1991-yilgi Madrid tinchlik konferensiyasidagi iordaniya-falastin qo‘shma delegatsiyasining a’zosi bo‘lgan.
Falastin rasmiylari va olimlari Xolidining vafotidan keyin unga hurmat bildirishlarini bildirishdi. Falastinning Buyuk Britaniyadagi elchisi Husom Zomlot uni “milliy boylik, xotira qo‘riqchisi va avlodlar uchun ustoz” deb atadi. Falastin o‘rganish instituti esa Xolidini “Falastin tarixining eng taniqli tarixchilaridan biri” deb ta’riflab, uning ishi zamonaviy falastinshunoslikning asosini yaratishga yordam berganini ta’kidladi.
Source: www.aljazeera.com