AQSh Prezidenti Donald Trump Hormuz bo‘g‘ozini ochiq saqlash uchun uni ‘egallash’ haqida o‘ylayotganini e’lon qildi. Bu Fors ko‘rfazidan ochiq okeanga chiqishning yagana yo‘li bo‘lib, dunyo neftining taxminan beshdan bir qismi shu orqali tashiladi. Trumpning bu bayonoti Eron bilan davom etayotgan urush fonida kelmoqda, bu urush neft narxlarini keskin oshirib, global iqtisodiyotga tahdid solmoqda.
Eron hukumati bo‘g‘ozni yopganini va har qanday kemani yoqib yuborish bilan tahdid qilganini e’lon qildi. Eronning Inqilobiy gvardiyasi rahbariyatining katta maslahatchisi Ebrohim Jabari 2-mart kuni: “Bo‘g‘oz yopiq. Kimdir o‘tishga urinsa, Inqilobiy gvardiya va oddiy dengiz floti qahramonlari o‘sha kemalarni yoqib yuboradi”, deb yozgan edi. U, shuningdek, neft quvurlariga hujum qilinishini va bir tomchi neft ham mintaqadan chiqarilmasligini aytdi.
Urush tufayli neft narxlari 30% dan ortiq oshdi, xalqaro standart Brent nefti bir vaqtlar barreliga 119 dollardan oshdi. Hozirda narxlar biroz pasaygan bo‘lsa-da, urush boshlanganidan oldingi darajadan yuqori. Qatardagi QatarEnergy kompaniyasi va Saudiya Arabistonidagi Aramco zavodlariga hujumlar yoqilg‘i narxlariga qo‘shimcha bosim o‘tkazmoqda. Eron rasmiylari bu hujumlarni rad etishdi.
Trump CBS Newsga bergan intervyusida bo‘g‘ozni ochiq saqlash uchun uni ‘egallash’ haqida o‘ylayotganini aytdi va Eron neft oqimini to‘xtatsa, “AQSh ularga hozirgacha urilganidan YIGIRMATA MARTA QATTIROQ” zarba berishini aytdi. U, shuningdek, urushni qisqa muddatda tugatishni kutayotganini bildirdi. Biroq, ekspertlar AQShning bo‘g‘ozni egallashi qonuniy jihatdan mumkin emasligini ta’kidlaydilar, chunki u Eron va Ummonning suv hududlariga kiradi.
Fransiya Prezidenti Emmanuel Makron Fransiya va ittifoqchilari Eron urushining eng qizg‘in bosqichi tugagach, kemalarni Hormuz bo‘g‘ozi orqali “sof mudofaa” missiyasi bilan hamrohlik qilishni rejalashtirayotganini aytdi. Eron rahbariyati esa urushni davom ettirish va bo‘g‘ozni yopishda qat’iy turishini bildirdi. Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroghchi mamlakat zarur bo‘lgan qadar kurashishini, rahbariyat maslahatchisi Kamol Xarrazi esa diplomatik yo‘l endi yo‘qligini aytdi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Eron mintaqani beqarorlashtirish va global bozorlarni buzish orqali AQShni urushni to‘xtatishga majburlashga intilmoqda. AQShdagi ichki siyosiy bosim, ayniqsa noyabr oyidagi saylovlar yaqinlashganda, Trump ma’muriyatini urushni to‘xtatishga majbur qilishi mumkin. Neft narxlarining yana oshishi bu bosimni kuchaytirishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com