Jahon Banki O‘zbekistonga 10,6 million AQSh dollar miqdorida grant ajratishni tasdiqladi. Bu mablag‘lar eskirgan gaz tashish infratuzilmasidagi yo‘qotishlarni kamaytirish va tabiiy gazni uy xo‘jaliklari va sanoat korxonalariga yetkazib berish uchun saqlashga yo‘naltiriladi.
"O‘zbekistonda gaz yo‘qotishlarini bartaraf etish mexanizmini yaratish" deb nomlangan loyiha davlat kompaniyasi "O‘ztransgaz" AJ ishtirokida amalga oshiriladi. Moliyalashtirish Jahon Bankining Global Flaring and Methane Reduction Partnership (GFMR) nomli ishonch fondidan keladi, bu fond metan chiqindilarini va neft-gaz sanoatida gazni yoqishni kamaytirishga qaratilgan.
Mutaxassislarning baholashiga ko‘ra, mamlakat gaz tashish tizimi texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashga sarmoyalarning yetishmasligi sababli juda eskirgan. Bu gaz yo‘qotishlariga va moliyaviy zararlarga olib kelmoqda. Modernizatsiya qilinmasa, 2030 yilga kelib umumiy yo‘qotishlar 1,75 milliard kubometr gazga yetishi mumkin, bu 228 million dollarlik daromaddan mahrum bo‘lishga teng.
Jahon Bankining Markaziy Osiyo bo‘yicha mintaqaviy direktori Najiy Benhasin gaz tashish tizimining samaradorligini oshirish gaz yo‘qotishlarini kamaytirishga va aholi va biznesni qo‘shimcha hajmdagi arzon energiya bilan ta’minlashga imkon berishini ta’kidladi.
Loyiha doirasida zamonaviy uskunalar sotib olish, "O‘ztransgaz" xodimlarini o‘qitish va metan chiqindilarini monitoring qilishning xalqaro standartlarini joriy etish rejalashtirilgan. 2029 yilga kelib ta’mirlash ishlari hisobiga har yili taxminan 47,5 ming tonna gazning yo‘qolishi oldini olinadi, iqtisodiy samarasi esa taxminan 18 million dollarni tashkil etishi mumkin.
Tejangan mablag‘lar O‘zbekiston Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi maxsus fondga yo‘naltiriladi. Undan gaz tashish infratuzilmasidagi yo‘qotishlarni aniqlash va bartaraf etish bo‘yicha keyingi ishlarni moliyalashtirish uchun foydalaniladi.
GFMR fondi dasturi rahbari Zubin Bamji gaz yo‘qotishlarini bartaraf etish nisbatan oddiy chora bo‘lib, u bir vaqtning o‘zida energetik xavfsizlikni oshiradi, davlat daromadlarini ko‘paytiradi, ish o‘rinlari yaratadi va zararli chiqindilarni kamaytiradi, deb ta’kidladi.
GFMR ishonch fondi bir qator mamlakatlar, kompaniyalar va xalqaro tashkilotlar tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi va neft-gaz sektorida metan chiqindilarini kamaytirish va gazni muntazam ravishda yoqishni to‘xtatishga qaratilgan.
Source: kun.uz