Hoji Muin Shukrulla o‘g‘li 1883-yil 19-martda Samarqandda tug‘ilgan. U dastlab eski maktab va madrasada o‘qib, muallimlik faoliyatini boshlagan. 1903-yilda mahallasida "usuli jadid" maktabini ochgan va 1914-yilda o‘z uyida "Tarbiyat" nomli xususiy ta’lim dargohini tashkil qilgan. Bu uning ta’lim sohasidagi izchil sa’y-harakatlarini ko‘rsatadi.

U 1908-yilda fors tilida "Rahnamoi savod" darsligini, keyin esa o‘zbek tilida "O‘qituvchi" nomli alifbo kitobini yozgan. Turkiyda bitilgan bolalar she’rlarini forsiyga tarjima qilib, "Guldastai adabiyot" to‘plamida nashr etgan. Dramaturg sifatida "To‘y", "Eski maktab-yangi maktab", "Mazluma xotin" va "Ko‘knori" kabi asarlari o‘z davrida chop etilgan, ammo ularning ko‘pligi nashr etilmagan.

1907–1937-yillar davomida Hoji Muin 23 xil gazeta va jurnallarda 200 ta maqola, 400 ta xabar va 1500 ga yaqin she’r chop ettirgan. U "Samarqand" gazetasi, "Oyina" jurnali, "Hurriyat" gazetasida faoliyat yuritgan. 1918-yilda "Mehnatkashlar tovushi" gazetasini, 1920-yilda "Tayoq" jurnalini chiqargan. 1922-yildan "Zarafshon" gazetasida ishlab, 1924-yilda "Mashrab" jurnaliga asos solgan. 1932–1937-yillarda O‘zbekiston davlat nashriyoti va "Qizil yulduz" gazetasida ishlagan.

1929-yilda u aksilsho‘roviy faoliyatda ayblanib, Sibirga surgun qilingan. 1932-yilda vatanga qaytgan bo‘lsa-da, 1938-yilda sovet tuzumiga qarshi targ‘ibotda ayblanib, 10 yilga qamoqqa hukm qilingan. Hoji Muin 1942-yilda Rossiyaning Perm oblasti, Solikamsk shahrida vafot etgan. Uning hayoti va ijodi o‘zbek madaniyati tarixida muhim iz qoldirgan, lekin qiyin sharoitlar ostida rivojlangan.

Sana munosabati bilan Gazeta Hoji Muinning asarlari asosida test tayyorladi, bu uning merosini yangi avlodga yetkazishga qaratilgan sa’y-harakatdir. Uning hayoti o‘zbek ziyolilari uchun qiyin davrlarning ramzi bo‘lib qolmoqda.

Source: www.gazeta.uz