O‘zbekistonning Jizzax viloyatida birinchi atom elektr stansiyasini qurish respublikaning energiya mustaqilligiga erishishda muhim omil bo‘lishi kutilmoqda. Prezident maslahatchisi o‘rinbosari Rahim Hakimovning Rossiya bilan diplomatik munosabatlar o‘rnatilganining 34 yilligiga bag‘ishlangan hisobotiga ko‘ra, ob’ektning ishga tushirilishi yiliga 3,6 milliard kubometr tabiiy gazni tejash imkonini beradi.
Davlat korporatsiyasi “Rosatom” hamkorligida amalga oshirilayotgan ushbu yirik loyiha mamlakat ichki elektr energiyasiga bo‘lgan talabning 15 foizini qoplashi rejalashtirilgan. Bu esa mamlakat energiya balansini diversifikatsiya qilish, qazib olinadigan yoqilg‘iga bo‘lgan qaramlikni kamaytirish va atmosferaga uglerod dioksidi chiqindilarini sezilarli darajada qisqartirish imkonini beradi.
Hozirgi vaqtda Farish tumanidagi maydonda tayyorgarlik ishlari faol olib borilmoqda. Mutaxassislar qurilishning eng muhim bosqichi – “birinchi beton” quyish uchun zarur infratuzilmani tayyorlamoqda. Loyiha shu jihatdan o‘ziga xoski, O‘zbekiston Rossiya loyihasi asosida kichik quvvatli atom stansiyasini qurish bo‘yicha eksport shartnomasini imzolagan birinchi davlatga aylandi.
2025 yilda imzolangan qo‘shimcha kelishuvga ko‘ra, energiya majmuasi kombinatsiyalangan bo‘ladi. U ikki kuchli energoblokdan (VVER-1000 “3+” avlod reaktorlari asosida) va har biri 55 MVt quvvatga ega bo‘lgan ikkita kichik energoblokdan (RITM-200N reaktorlari) iborat bo‘ladi. Bunday yondashuv energiya tizimining moslashuvchanligini va ham sanoat gigantlari, ham chekka aholi punktlarining barqaror energiya bilan ta’minlanishini kafolatlaydi.
Shuni eslatib o‘tamizki, Rossiya va O‘zbekiston tinch atom sohasida ham keng qamrovli hamkorlik dasturini amalga oshirayotgan. 2024 yil may oyida tomonlar Jizzax viloyatida reaktorli kichik quvvatli atom elektr stansiyasini qurish bo‘yicha shartnoma imzolagan. Bu loyiha dunyoda kichik quvvatli atom elektr stansiyasini qurish bo‘yicha birinchi eksport shartnomasiga aylandi. Shu bilan birga, mamlakatda Rossiya dizaynidagi katta quvvatli energobloklarni qurish imkoniyati o‘rganilmoqda.
Bundan tashqari, “TVEL” AJ va O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti tadqiqot reaktori uchun yadro yoqilg‘isi yetkazib berish sohasida hamkorlik qilmoqda. 2019 yildan buyon Toshkent shahrida “MIFI” Milliy tadqiqot yadro universitetining filiali faoliyat yuritib, atom sanoati uchun mutaxassislar tayyorlanmoqda.
Source: podrobno.uz