Malining mudofaa vaziri Sadio Kamara 25-aprel kuni Kati shahridagi uyi oldida sodir etilgan xudkushlik hujumi natijasida halok bo‘ldi. Hujum uchun Al-Qoidaga aloqador JNIM guruhi va Tuareg isyonchilarining Azavad Ozodlik Fronti (FLA) mas’uliyatni o‘z zimmasiga oldi. Bu voqea Bamakodagi harbiy rejim uchun jiddiy sinov bo‘lmoqda.
Hujumlar bir vaqtning o‘zida besh garnizon shaharchasida — Kati, Bamako, Sevare, Gao va Kidaldarda amalga oshirildi. Egmont instituti Afrika dasturi direktori Nina Vilenga ko‘ra, bu “Mali tarixida misli ko‘rilmagan” hodisa bo‘lib, JNIMning so‘nggi yilda qanchalik kuchayganini ko‘rsatadi. Uning qo‘shimcha qilishicha, Mali harbiy razvedkasi hujumlarni oldindan aniqlay olmagani “katta muvaffaqiyatsizlik”dir.
Kamara harbiy rejimning ikkinchi shaxsi hisoblanib, uning nishonga olinishiga ikki sabab bor: birinchidan, u rejimning ramziy figurasi; ikkinchidan, u Rossiya bilan aloqalarni yo‘lga qo‘ygan asosiy shaxs edi. Vilenga ko‘ra, unga hujum qilish orqali “Rossiya qo‘shinlari bu yerda kerak emas” degan xabar berilmoqda.
Kidal shahri, FLAning tayanch nuqtasi, 2023-yilda Mali armiyasi tomonidan Vagner guruhi yordamida qaytarib olingan edi. Ammo hozir vaziyat o‘zgargan. Marokashdagi Al-Axawayn universiteti professori Djallil Lunnasning so‘zlariga ko‘ra, “Mali armiyasi nihoyatda zaif. So‘nggi yillarda u faqat shahar markazlarini nazorat qilardi, qishloq joylari esa nazoratsiz edi.”
27-aprel kuni Moskva nazoratidagi Afrika Korpusi — Vagnerning vorisi — Kidalni tark etganini tasdiqladi. Isyonchilar shimoliy Malining katta qismini egallab olganliklarini e’lon qilishdi. Lunnasning ta’kidlashicha, Afrika Korpusi Kidal, Kati va Bamakoda jang qilgan, ammo ularning soni bor-yo‘g‘i 600-1000 jangchidan iborat. “Rossiyaliklar ko‘proq narsa qila olmaydi, ular Ukrainada band”, deydi u.
JNIM va FLA o‘rtasidagi muvofiqlashtirilgan harakatlar tahlilchilarni hayratda qoldirdi. Konrad Adenauer jamg‘armasi Sahel dasturi rahbari Ulf Lessingning aytishicha, “jihodchilar va tuareg isyonchilari o‘rtasida ajoyib muvofiqlashtirish kuzatilmoqda, ularning umumiy dushmani bor”. Biroq Lessing isyonchilarning Bamako kabi katta shaharlarni egallash niyati yo‘q deb hisoblaydi: “Ular katta shaharni boshqarish imkoniyatiga ega emas. Ular qo‘zg‘olon ko‘tarib, hukumatni muzokaraga majburlashga umid qilmoqda.”
Bamakoda 72 soatlik tungi komendantlik soati joriy etilgan. Kati aholisi shaharni tark etish juda qiyinligini aytmoqda. Sahel Davlatlari Alyansi (AES) hujumlarni “Sahelni ozod qilish dushmanlari tomonidan uyushtirilgan dahshatli fitna” deb atadi. Ammo Vilenga ko‘ra, AES “qog‘ozdagi ittifoq bo‘lib qolmoqda”, chunki Mali hali ittifoqchilaridan aniq harbiy yordam olmagan.
Afrika Ittifoqi raisi Mahmud Ali Yusuf hujumlarni qattiq qoraladi. BMT Bosh kotibi Antonio Guterrish “zo‘ravon ekstremizm”ni qoralab, “muvofiqlashtirilgan xalqaro yordam”ga chaqirdi. Germaniya Tashqi ishlar vazirligi vaziyatni “xavotir bilan kuzatayotganini” bildirdi.
Source: www.dw.com