AQSh va Isroilning Eronga qarshi kutilmagan hujumidan ikki oy o'tib, muzokaralar boshi berk ko'chaga kirib qoldi. Hormuz bo'g'ozidagi blokadalar global energiya ta'minotini izdan chiqarmoqda, Eron yadro dasturi esa hal etilmagan.
Oq uy matbuot kotibi Anna Kelli seshanba kuni AQSh Eron bilan muzokaralarni davom ettirayotganini, ammo "yomon kelishuvga shoshilmasligini" aytdi. Bu bayonot prezident Donald Tramp va uning maslahatchilari Eronning urushni hal qilish bo'yicha yangi taklifini muhokama qilganidan bir kun keyin berildi.
8 apreldan beri amaldagi sulhga qaramay, barcha harbiy variantlar stolda. Qatar Tashqi ishlar vazirligi "muzlatilgan mojaro" ehtimolidan ogohlantirdi, bunda muhim suv yo'li bosim vositasi sifatida ishlatiladi.
Tramp harbiy kampaniyani to'xtatib, kerak bo'lganda maqsadli zarbalar berish imkoniyatini saqlab qolishni nazarda tutgan. Tahlilchilarning fikricha, past intensivlikdagi to'qnashuv ikki tomon uchun ham qulay chiqish yo'li bo'lishi mumkin, ammo bu mintaqaviy beqarorlikni uzaytiradi.
Jorjtaun universiteti eksperti Mehron Kamrava urushni "muzlatilgan" deb atadi, ammo bu holat uzoq davom eta olmasligini ta'kidladi: "Eron portlarining cheksiz blokadasiga chiday olmaydi, AQSh ham."
Quincy instituti hisob-kitobiga ko'ra, urushning birinchi oyida AQSh xarajatlari 20-25 milliard dollarni tashkil etgan. Eronga quruqlikdagi keng ko'lamli operatsiya oyiga 55 milliard dollardan ortiq talab qiladi.
AQSh harbiylari 13 apreldan beri Eron portlari va kemalariga dengiz blokadasini o'rnatgan. O'tgan hafta uchinchi aviatashuvchi guruh joylashtirildi, mintaqadagi AQSh askarlari soni 10 000 dan oshdi.
Eronning Hormuz bo'g'ozidagi blokadasi AQShda benzin narxini galloniga 4,18 dollarga ko'tardi. Bu noyabrdagi oraliq saylovlar oldidan Trampning reytingi 34% ga tushgan bir paytda ro'y bermoqda.
Eron zarbalari AQSh harbiy aktivlariga milliardlab dollar zarar yetkazdi va Vashingtonning ko'rfazdagi ittifoqchilari bilan munosabatlarini sinovdan o'tkazdi.
Oslo tinchlik tadqiqotlari instituti tadqiqotchisi Chandler Uilyams urushning kutilganidan uzoq davom etganini aytdi: "Aniq havo zarbalari ko'pincha mojaroni hal qilish o'rniga kuchaytiradi."
BMT Taraqqiyot dasturi hisobotiga ko'ra, harbiy eskalatsiya Eronda bandlik va tirikchilikka ta'sir ko'rsatmoqda. Don yetkazib berishdagi uzilishlar 90 millionlik aholida oziq-ovqat xavfsizligi xavfini oshirmoqda.
AQSh Mudofaa vazirligi 2027 moliya yili uchun avtonom dronlarga 53,6 milliard dollar so'radi - bu o'tgan yilga nisbatan 24 000% ko'p. Tahlilchilar mojaro dron urushiga o'tishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Isroilning G'azo va Livandagi "o'tni o'rish" taktikasi AQSh tomonidan Eronga nisbatan qo'llanilishi mumkin. Ammo mutaxassislar bu taktika davlat aktyoriga qarshi xavfliroq ekanini ta'kidlamoqda: "Eronni bombardimon qilib, uning mintaqaviy ambitsiyalarini to'xtatib bo'lmaydi."
Source: www.aljazeera.com