Belgiya hukumati o‘zining uzoq yillik yadroviy energiyadan bosqichma-bosqich voz kechish siyosatini bekor qilib, energiya mustaqilligini oshirish maqsadida atom stansiyalarini qayta ishga tushirishga qaror qildi.
Hukumat payshanba kuni Electrabel (ENGIE) kompaniyasining mamlakatdagi barcha yadroviy operatsiyalarini sotib olish niyati haqida xat imzoladi. Bu qadam 2000-yillarning boshlarida xavfsizlik muammolari sababli qabul qilingan yadroviy energiyadan voz kechish qonunchiligini bekor qiladi.
Belgiya Bosh vaziri Bart De Weverning taʼkidlashicha, mamlakat qazib olinadigan yoqilg‘iga qaramlikni kamaytirish va energiya taʼminotini boshqarishda ko‘proq avtonomiyaga ega bo‘lishni maqsad qilgan. Muzokaralar ENGIE boshqaruvidagi barcha yetti reaktorni, jumladan, xodimlar, aktivlar va chiqindilarni boshqarish kabi majburiyatlarni o‘z ichiga oladi.
De Wever bu reja haqida: “Bu hukumat xavfsiz, arzon va barqaror energiyani tanlaydi. Import qilinadigan qazib olinadigan yoqilg‘iga kamroq qaramlik va o‘z taʼminotimiz ustidan ko‘proq nazorat”, dedi. Yetti reaktordan faqat ikkitasi hozirda ishlayapti va elektr energiyasi ishlab chiqarmoqda. Kelishuv qolgan inshootlarni rejalashtirilgan demontaj qilishni to‘xtatib qo‘yadi.
Milliylashtirish rejasi Belgiya o‘tgan yili 20 yillik yadroviy energiyadan voz kechish rejalarini bekor qilganidan keyin keladi. So‘nggi yillarda Belgiya mamlakatdagi eng qadimgi reaktorlarning ishlash muddatini uzaytirishga ham urinishlar qilgan. Ikkala harakat ham Ukrainadagi urushdan keyin energiya narxlarining keskin oshishi bilan bog‘liq.
2003-yilda Belgiya Senati xavfsizlik muammolari sababli yangi atom elektr stansiyalarini qurishni taqiqlovchi va mavjudlarining ishlash muddatini 40 yil bilan cheklovchi qonunni maʼqullagan edi. Xalqaro Energetika Agentligi (IEA) maʼlumotlariga ko‘ra, mamlakat reaktorlari tomonidan ishlab chiqarilgan elektr energiyasining ulushi 2000-yillarning boshidagi taxminan 60% dan hozirgi 40% gacha kamaygan.
So‘nggi ikki oy ichida Erondagi urush butun dunyo bo‘ylab energiya narxlarini keskin oshirdi. Bu Yevropada energiya bozorlariga ikkinchi zarba bo‘ldi, chunki qitʼa asosan Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan keyin Rossiya qazib olinadigan yoqilg‘isidan voz kechgan edi. Hormuz bo‘g‘ozidagi davom etayotgan blokada taʼminotni qisqartirib, Belgiyada aprel oyida energiya inflyatsiyasini 10,6% ga oshirdi.
Yevropa, energiyaning katta qismini import qiluvchi, o‘z energiya bozorlarini barqarorlashtirish uchun mahalliy atom energiyasini qayta tiklashga urinmoqda. Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Leyen o‘tgan oy Yevropaning yadroviy energiyadan voz kechishi “strategik xato” bo‘lganini aytdi. 2024-yilgi Yevropa Ittifoqi so‘rovida, fuqarolarning taxminan 56% yadroviy energiya kelgusi 20 yil ichida ularning hayot tarziga ijobiy taʼsir ko‘rsatishiga ishongan, 35% esa salbiy fikrda bo‘lgan.
Source: www.dw.com