Besh yil davom etgan urushdan so‘ng, Myanma harbiylari mamlakat bo‘ylab qurolli qarshilik guruhlariga qarshi kurashda yo‘qotilgan hududlarni qaytarib olmoqda va o‘z mavqeini mustahkamlamoqda. 2021 yil fevral oyida demokratik yo‘l bilan saylangan hukumatni ag‘dargan harbiylar dastlab katta hududiy yo‘qotishlarga uchragan bo‘lsa-da, so‘nggi bir yarim yil ichida vaziyatni o‘zgartirishga muvaffaq bo‘ldi.
Harbiy rejim minglab dronlar va yangi chaqirilgan askarlar yordamida bir necha frontda hujumlarni kuchaytirdi. Shu bilan birga, siyosiy jihatdan ehtiyotkor qadamlar tashlanmoqda: sobiq rahbar Aung San Suu Chji uy qamog‘iga o‘tkazildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Antoniu Guterrish bu qadamni “ishonchli siyosiy jarayon uchun sharoit yaratish yo‘lidagi mazmunli qadam” deb atadi.
Biroq, Burma Campaign UK direktori Mark Farmanerning so‘zlariga ko‘ra, Aung San Suu Chjining ko‘chirilishi “o‘zgarish yoki islohot haqida emas, balki harbiy hukmronlikni saqlab qolishga qaratilgan jamoatchilik bilan aloqalar”dir. “Hech kim aldanmasligi kerak”, dedi u.
Dekabr va yanvar oylarida o‘tkazilgan saylovlarda, ko‘plab partiyalar, jumladan, Aung San Suu Chjining NLD partiyasi ishtirok eta olmadi. Harbiy qo‘llab-quvvatlanadigan USDP partiyasi g‘alaba qozondi va to‘ntarish rahbari Min Aung Hlaing prezident etib saylandi. G‘arb davlatlari saylovlarni soxta deb rad etdi.
Shunga qaramay, Tailand va Xitoy tashqi ishlar vazirlari Min Aung Hlaingga rasmiy tashrif buyurdi. Tailand ASEANda Myanmaning to‘liq huquqlarini tiklashga intilmoqda. Stimson Center tahlilchisi Stiv Rossning fikricha, bu “sirpanchiq yo‘l” bo‘lib, ko‘proq davlatlarni qayta aloqaga undashi mumkin.
Jang maydonida harbiylar muhim savyo‘llarini, jumladan, Xitoy va Tailand bilan chegaradosh yo‘nalishlarni qaytarib olmoqda. Xitoy yirik qurolli guruhlarga bosim o‘tkazib, ularni egallagan yerlarini qaytarishga va harbiylarga qarshi kurashni to‘xtatishga majbur qildi. Shu bilan birga, Xalq mudofaa kuchlari (PDF) parchalanishi kuzatilmoqda.
Oslo Tinchlik Tadqiqotlari Instituti tahlilchisi Amara Tixaning ta’kidlashicha, PDFlardan so‘nggi oylarda oldingi yillarga nisbatan ko‘proq defektsiyalar kuzatilgan. “Mojaro tugamagan va rejim o‘zining tarkibiy zaif tomonlariga ega, ammo harbiylar endi faqat omon qolmay, balki asta-sekin g‘alaba qozonmoqda”, dedi u.
Biroq, boshqa tahlilchilar harbiylarning g‘alabasiga shubha bilan qaraydi. Strategiya va Siyosat-Myanma instituti dastur xodimi Htet Shein Linnning aytishicha, harbiylar “g‘alaba qozonmayapti, balki endi doimiy mag‘lubiyat holatida emas”. Uning so‘zlariga ko‘ra, qarshilik guruhlari juda parchalangan va harbiylarga halokatli zarba berishga qodir emas.
Urush boshlanganidan beri o‘n minglab askar va tinch aholi halok bo‘lgan, 3 milliondan ortiq odam ko‘chirilgan. Rossning fikricha, qurollarga keng kirish va to‘ntarishga nisbatan chuqur g‘azab harbiy hukmronlikka qarshi qurolli qarshilikni uzoq vaqt davom ettirishga imkon beradi. “2020 yildagi holatga qaraganda, harbiylar hozir ancha zaif”, dedi u.
Source: www.dw.com