Isroil Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvir yoshlar zo‘ravonligi kuchaygani haqidagi xabarlardan so‘ng, jumladan, sobiq isroillik askar Yemanu Binyamin Zalkaning o‘ldirilishiga javoban, “Bu to‘liq urush bo‘ladi”, deb e’lon qildi. U yoshlar zo‘ravonligiga qarshi milliy operatsiya boshlashni va’da qilib, “Biz ko‘chalarga xavfsizlikni, ota-onalarga tinchlikni qaytaramiz. Isroil fuqarolariga zarar yetkazgan har bir kishi Isroil politsiyasining kuchli qo‘lini his qiladi va og‘ir to‘lov to‘laydi”, dedi.
Tanqidchilarning ta’kidlashicha, bu Ben-Gvirning Isroilning falastinliklar yashaydigan qishloq va shaharlaridagi zo‘ravonlik epidemiyasiga munosabatidan keskin farq qiladi. U yerda deyarli 100 kishi halok bo‘lgan va Isroil Moliya vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, bu mamlakatga yiliga 6,7 milliard dollargacha zarar keltiradi.
Isroil politsiyasining ikki xil standartda ishlashi, ya’ni “arab sektori”ga nisbatan kamsitish ayblovlari o‘nlab yillar davomida mavjud. Ammo Bosh vazir Binyamin Netanyahuning 2022-yil oxiridan beri hokimiyatda bo‘lgan ma’muriyati va politsiya uchun mas’ul bo‘lgan o‘ta o‘ng qanot siyosatchi Ben-Gvir davrida vaziyat yanada yomonlashdi.
Ben-Gvir lavozimga kelganidan beri statistik ma’lumotlar falastinlik jamoalardagi jinoyatchilik to‘lqini sezilarli darajada oshganini ko‘rsatadi. Haaretz gazetasining xabar berishicha, Isroilning falastinlik jamoalarida qotillik darajasi 2020-yilda 100 000 kishiga 4,9 tadan 11 tagacha ko‘tarilgan, bu Sudan va Iroqdagi qotillik darajasiga teng. Taqqoslash uchun, Isroil yahudiy jamiyatida qotillik darajasi 100 000 kishiga taxminan 0,6 tani tashkil etgan.
Mutaxassislar Netanyahu hukumatini qotillik darajasining oshishida aybdor deb bilishadi. Hadash partiyasidan falastinlik deputat Aida Tuma-Sulaymon: “Ular falastinliklarning bir-birini o‘ldirishiga qarshi emas, chunki ular yillar davomida shunday qoldirilgan. Politsiya arab mahallalariga xizmat ko‘rsatishni xayoliga ham keltirmaydi. Bu dushmanlik”, dedi.
Isroilning yahudiy ko‘pchilik hududlarida politsiya bo‘limlari odatiy hol bo‘lsa, falastinliklar ko‘pchilikni tashkil etadigan hududlarda atigi 10 ga yaqin bo‘lim mavjud. Hukumatning dekabr oyida falastinlik jamoalar uchun iqtisodiy rivojlanish dasturiga 68,5 million dollarlik qisqartirishni ma’qullashi, pulni politsiyani kuchaytirishga yo‘naltirish uchun, eng ko‘p norozilikka sabab bo‘ldi.
Isroilning falastinlik fuqarolari mamlakat aholisining taxminan 21 foizini tashkil qiladi. Ular iqtisodiy jihatdan noqulay ahvolda va ko‘pincha yahudiylarnikiga qaraganda kam moliyalashtiriladigan alohida shaharcha va qishloqlarda yashaydilar. 2024-yil ma’lumotlariga ko‘ra, Isroildagi falastinlik uy xo‘jaliklarining 37,6 foizi qashshoqlik chegarasidan pastda yashaydi.
Mahalliy jinoiy tarmoqlar mafiya uslubidagi tashkilotlarga aylanib, hukumat tomonidan to‘sqinliksiz qolmoqda. Tel-Aviv universiteti professori Daniel Bar-Tal: “Hukumat bunga yo‘l qo‘yadi, chunki ular ‘Mana, arab madaniyati, arab jamiyati’ deyishlari mumkin. Shuningdek, ular jinoiy guruhlar bilan hamkorlik qilib, bu jamoalarda nima bo‘layotgani haqida ma’lumot to‘playdi”, dedi.
Ben-Gvir irqchilik ayblovlarini rad etib, faqat yahudiylarga zarar yetkazganlarga qarshi ekanini aytadi. Biroq uning G‘azodagi genotsidni qo‘llab-quvvatlashi va falastinlik mahbusni zo‘rlagan politsiyachilarni himoya qilishi ko‘plab isroillik liberallarni xafa qildi. Isroil Oliy sudi Ben-Gvir va Bosh prokuror o‘rtasidagi kelishmovchilikka aralashib, ikkalasini kelishuvga chaqirdi.
Siyosatshunos Ori Goldberg: “Ben-Gvirning o‘z ishini yaxshi bajarishi hech kimni qiziqtirmaydi. U falastinliklarni jazolash uchun bor. Ular xavfsizlikning yo‘qligi, dushmanona rejalashtirish va sog‘liqni saqlashning yetishmasligi orqali jazolanadi. Aparteid Isroil har doim shunday ishlaydi”, dedi.
Source: www.aljazeera.com