Yevroosiyo taraqqiyot banki (YeTTB) boshqaruvi raisi o‘rinbosari Aleksey Skatinning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekiston Yevroosiyoning asosiy transport-logistika markazlaridan biriga aylanmoqda. Respublika Sharq–G‘arb va Shimol–Janub yo‘nalishidagi eng yirik temir yo‘l marshrutlarining kesishish nuqtasiga aylanmoqda.
Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida bo‘lib o‘tgan “Markaziy Osiyoda temir yo‘l sektorini transformatsiya qilish va yangi logistika koridorlarini rivojlantirish” panel sessiyasida Skatin O‘zbekiston hududidan strategik muhim marshrutlar — qurilayotgan Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston koridori, Transafg‘on marshruti va Toshkent–Samarqand tezyurar magistrali o‘tishini ta’kidladi.
Qo‘shimcha imkoniyatlar Qozog‘istondagi Darbaza–Maqtaaral liniyasi qurilishi va yangi chegara o‘tish punkti tugallanishi bilan yaratiladi, bu mamlakatni Transkaspiy xalqaro transport marshrutiga integratsiya qiladi.
“O‘zbekiston dengizga chiqish imkoniyati bo‘lmagan mamlakatdan Sharq–G‘arb va Shimol–Janub yo‘nalishlari chorrahasiga aylanmoqda. Aynan shu marshrutlarning uyg‘unligi uni tranzit epizod emas, balki kesishish nuqtasiga aylantiradi”, — dedi Skatin.
Biroq transport koridorlarini rivojlantirish zamonaviy logistika infratuzilmasisiz mumkin emas. YeTTB fikricha, yuk oqimlarining o‘sishi omborxona quvvatlarini kengaytirish, quruq portlar va konteyner terminallarini qurishni talab qiladi. Bank hisob-kitoblariga ko‘ra, O‘zbekistonda omborxona binolariga talab yetti barobardan ko‘proq oshishi mumkin.
Hozirda bunday ob’ektlar bilan ta’minlanish nisbatan past, bu esa investitsiyalar uchun katta salohiyat ochadi. Skatin transport infratuzilmasi va logistika ob’ektlari parallel ravishda rivojlanishi kerakligini ta’kidladi.
YeTTB Markaziy Osiyoda transport loyihalarining investitsiya salohiyatini ochishga ko‘maklashish niyatida. Bank istiqbolli yo‘nalishlarni tahlil qilish uchun YeTTB Transport loyihalari observatoriyasidan foydalanadi — bu mavjud investitsiyalarni baholash, infratuzilma bo‘shliqlarini aniqlash va kelajakdagi o‘sish nuqtalarini belgilash imkonini beradi.
Observatoriya ma’lumotlariga ko‘ra, Yevroosiyoda umumiy qiymati 340 milliard dollar bo‘lgan 400 ga yaqin transport loyihasi amalga oshirilmoqda. Markaziy Osiyoga 114 loyiha to‘g‘ri keladi, umumiy investitsiya hajmi 71,8 milliard dollar — bu umumiy hajmning taxminan 21 foizini tashkil etadi. Mintaqa investitsiyalarining qariyb 30 foizi yoki 22 milliard dollari temir yo‘l infratuzilmasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan.
Bu tizimda O‘zbekiston alohida o‘rin tutadi. Markaziy Osiyodagi o‘nta yirik transport loyihasining beshtasi aynan shu yerda amalga oshirilmoqda, ulardan uchtasi temir yo‘l koridorlarini rivojlantirish bilan bog‘liq.
YeTTB prognozlariga ko‘ra, 2030-yilga kelib Markaziy Osiyoda yuk tashish hajmi 2024-yilga nisbatan bir yarim barobar oshib, 95 million tonnaga yetadi. Konteyner tashishlari 67 foizga o‘sib, 1,7 million TEUga yetishi mumkin. Bunday ko‘rsatkichlar Yevroosiyo transport tarmog‘i rivojlanishi va yangi xalqaro transport marshrutlari amalga oshirilishi bilan bog‘liq.
Bank O‘zbekiston uchun eng istiqbolli loyihalar qatorida Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston koridorini qurishni ajratib ko‘rsatadi, bu Xitoy bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri konteyner aloqasini ochadi va yuk tashish hajmini besh barobar oshiradi; Transafg‘on marshruti Pokiston portlariga chiqish imkonini beradi va yo‘lni ming kilometrga qisqartiradi; hamda Markaziy Osiyodagi birinchi ajratilgan tezyurar magistral Toshkent–Samarqand, bu mavjud liniyani yuk tashish uchun bo‘shatadi.
Avvalroq YeTTB bosh iqtisodchisi O‘zbekiston iqtisodiyoti yangi o‘n yillik boshida ikki barobardan ko‘proq o‘sishi mumkinligi haqida makroiqtisodiy prognoz bildirgan edi.
Source: podrobno.uz