Bortprovodnik kasbi sayohat qilish imkoniyati bilan ko‘pchilikni o‘ziga jalb qiladi, biroq bu kasbga kirish oson emas. Nomzodlar tanlov, tibbiy komissiya, o‘qish va stajirovkadan o‘tishlari kerak. Biz O‘zbekiston aviakompaniyalarining talablari, tanlov tartibi va tayyorgarlik dasturlarini o‘rganib chiqdik, shuningdek, Uzbekistan Airways bortprovodnigi Sheridam bilan suhbatlashdik.
O‘zbekistonda to‘rtta aviakompaniya muntazam ravishda bortprovodniklar qabulini o‘tkazadi: Uzbekistan Airways, Qanot Sharq, Silk Avia va Centrum Air. Ba’zi tashuvchilar tajribasiz nomzodlarni o‘qitishga tayyor, boshqalari esa faqat tajribali bortprovodniklarni qabul qiladi. Tanlov shartlari va talablar farq qiladi, shuning uchun ariza berishdan oldin aviakompaniya veb-saytidagi dolzarb vakansiyani o‘rganish muhim.
Aksariyat O‘zbekiston aviakompaniyalari nomzodlarning yoshi, ma’lumoti, til bilishi, jismoniy parametrlari, sog‘lig‘i va tashqi ko‘rinishiga e’tibor beradi. Uzbekistan Airways tajribasiz nomzodlar uchun quyidagi talablarni qo‘yadi: O‘zbekiston fuqaroligi, 18 yoshdan 25 yoshgacha, kamida o‘rta ma’lumot, o‘zbek, rus va ingliz tillarini bilish, aviakompaniyaning bo‘y talabiga moslik va samolyot bortida ishlashga imkon beradigan sog‘liq holati. Shuningdek, ochiq joylarda ko‘rinadigan tatuirovka va pirsingga yo‘l qo‘yilmaydi. Ingliz tilidan tashqari xorijiy tillarni bilish afzallik hisoblanadi.
Tanlovning birinchi bosqichi – hujjatlarni topshirish. Uzbekistan Airways o‘zining rezyume shablonidan foydalanadi, uni rasmiy veb-saytdan yuklab olish mumkin. Rezyume kompyuterda to‘ldiriladi va e’londa ko‘rsatilgan boshqa hujjatlar bilan birga yuboriladi. Qanot Sharqda hujjatlar ro‘yxati farq qiladi: pasport nusxasi, chet el pasporti nusxasi, ma’lumot to‘g‘risidagi hujjat, belgilangan shakldagi anketa va to‘liq bo‘y fotosurati.
Sheridam, Uzbekistan Airways bortprovodnigi: “Hujjatlarni topshirish bosqichida aviakompaniya talablarini diqqat bilan o‘qish muhim. Anketadagi kichik xatolar yoki to‘liq bo‘lmagan hujjatlar suhbatdan oldin rad etilishiga sabab bo‘lishi mumkin.”
Tanlov bir necha bosqichdan iborat. Avval nomzodlar rezyume va hujjatlarni elektron pochtaga yuboradi. Keyin suhbatga taklif qilinadi, unda komissiya bo‘y, jismoniy tayyorgarlik, tashqi ko‘rinish, nutq, muloqot qobiliyatlari, stressga chidamlilik va nostandart vaziyatlarda harakat qilishni baholaydi. Shuningdek, O‘zbekiston tarixi va geografiyasi bo‘yicha savollar berilishi mumkin, til bilimi tekshiriladi. Yakuniy bosqich – VLEK (vrachlik-uchish ekspert komissiyasi) tibbiy ko‘rigi.
O‘qishga qabul qilishdan oldin nomzodlar VLEKdan o‘tishi shart. Komissiya umumiy sog‘liqni, ko‘rish, eshitish, yurak-qon tomir va asab tizimini tekshiradi. Tarkibga terapevt, jarroh, stomatolog, nevrolog, otorinolaringolog, psixiatr va narkolog kiradi. Ijobiy xulosadan so‘ng nomzodlar o‘qishga kirishadi.
Asosiy o‘quv markazi – Toshkent xalqaro aeroporti yonidagi Uzbekistan Airways o‘quv-trenirovka markazi. Dastur ICAO va IOSA standartlariga mos keladi. O‘quv kursi aviatsiya xavfsizligi, samolyot tuzilishi, favqulodda vaziyatlarda harakat qilish, yong‘in, dekompressiya, evakuatsiya, birinchi tibbiy yordam, xavfli yuklarni tashish va yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatishni o‘z ichiga oladi. Amaliy mashg‘ulotlarga alohida e’tibor beriladi.
O‘qishni tugatgandan so‘ng nomzodlar imtihon topshirib, bortprovodnik guvohnomasini oladi. Shundan keyin stajirovka va mustaqil reyslarga ruxsat beriladi. Bortprovodniklar tajriba ortishi bilan toifalarga ajratiladi, keyinchalik katta bortprovodnik yoki instruktor bo‘lishi mumkin. Daromad oklad, reyslar soni, uchish soatlari, toifa va qo‘shimcha to‘lovlardan iborat.
Source: kun.uz