2010-yildan 2026-yilgacha Namangan aholisi 65 foizga o‘sib, 728 ming kishiga yetdi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 8289 kishini tashkil qildi. Bu ikki ko‘rsatkich bo‘yicha Namangan mamlakat shaharlari orasida birinchi o‘rinni egalladi.
O‘zbekiston aholisi shu o‘n olti yil ichida 28,0 milliondan 38,2 million kishiga o‘sgan bo‘lsa, shaharlar turlicha o‘sdi va zichlashdi: ba’zilari 60 foizdan ko‘proq, boshqalari 12 foizga o‘sgan, aholi zichligi esa 1058 dan 8289 kishi/km² gacha farq qiladi.
2010-yildan buyon Namangan 65%, Termiz 64%, Samarqand 52%, Qo‘qon 44%, Farg‘ona 43%, Toshkent 42% ga o‘sgan. Bu olti shahar mamlakatdagi umumiy o‘sish (37%) dan yuqori ko‘rsatkichga ega.
Ma’lumotlar 2026-yil 1-yanvar holatiga O‘zbekiston Respublikasi Statistika qo‘mitasi tomonidan taqdim etilgan.
O‘rtacha o‘sishdan past ko‘rsatkichga ega shaharlar: Andijon (35%), Qarshi, Marg‘ilon va Nukus (har biri 29%), eng past ko‘rsatkichlar esa Buxoro (14%) va Angren (12%) da qayd etilgan.
Namangan 2010-yilda mavjud bo‘lgan shaharlar orasida yetakchi. Keyinchalik shahar maqomini olgan hududlar (masalan, Shahrisabz, Xiva, Yangiyo‘l) solishtirishda ishtirok etmaydi, chunki ularning “o‘sishi” maqom o‘zgarishini aks ettiradi, aholi oqimini emas.
Ayrim shaharlarning o‘sishining bir qismi ma’muriy chegaralarning kengayishi bilan bog‘liq. Namanganda bu katta bo‘lgan: 2016-yilda shahar tarkibiga qo‘shni tumanlarning 96 ming kishilik qismlari, 2020-yilda esa Davlatobod tumani (140 ming kishi) qo‘shilgan. Shuning uchun Namanganning 65% o‘sishi ko‘p jihatdan chegaralarning kengayishi natijasidir.
Eng zich shaharlar Farg‘ona vodiysida joylashgan: Namangan (8289 kishi/km²) va Andijon (7683 kishi/km²). Undan keyin Toshkent (7312 kishi/km²) turadi. Eng siyrak shaharlar sobiq sanoat shaharlari: Angren (1171 kishi/km²) va Olmaliq (1058 kishi/km²).
Zichlik nafaqat aholi soniga, balki shahar maydoniga ham bog‘liq. Zich qurilgan markaz yuqori zichlikni beradi, keng rejalashtirilgan hudud esa siyrak bo‘ladi.
Eng sekin o‘sgan shaharlar: Angren, Olmaliq va Buxoro. Zichlik va o‘sish sur’ati o‘rtasida bog‘liqlik kuzatilmagan. Tez o‘suvchi shaharlar ham zich (Namangan), ham siyrak (Termiz) hududlarda uchraydi.
O‘sish 2010-yil 1-yanvardan 2026-yil 1-yanvargacha bo‘lgan davrda hisoblangan. Shaharlarning chegaralari o‘zgargan, shuning uchun ayrim shaharlarning o‘sishi ma’muriy xususiyatga ega. 2025–2026 yillar ma’lumotlari dastlabki bo‘lib, kelgusi aholi ro‘yxatiga ko‘ra aniqlashtirilishi mumkin.
Source: kun.uz