Toshkent shahrida so'nggi paytlarda yuzaga kelgan shaxsiy ma'lumotlarning ehtimoliy sizib chiqishi holati mamlakatdagi raqamlashtirish jarayonlari va axborot almashinuvi kelajagi borasida jiddiy savollarni tug'dirmoqda. Ma'lum bo'lishicha, ijtimoiy tarmoqlarda SafeRoad, inDrive, Lada Auto, KiwiTaxi hamda Fargo foydalanuvchilarining ma'lumotlari tarqalib ketgani haqida xabarlar paydo bo'lgan. Raqamli texnologiyalar bo'yicha mutaxassis Shuxrat Qurbonov tarqatilgan bazalarni o'zi ham tekshirib ko'rganini va u yerda PINFL, yashash manzili, avtomobil va unga oid hujjatlar kabi shaxsiy ma'lumotlarini topganini ma'lum qilgan. Biroq, ushbu ma'lumotlarning tarqalish sabablari va kelib chiqish manbalari hozircha to'liq o'rnatilmagan.
Ushbu mojaro ortidan SAFE Service kompaniyasi SafeRoad ilovasining ushbu sizib chiqishga aloqasi yo'qligini qat'iy rad etib, tarqatilgan ma'lumotlar ilova ishga tushishidan avval turli manbalardan yig'ilganini da'vo qilgan. Shunga qaramay, ekspertlar bunday voqealar davlat idoralari va kompaniyalarni ma'lumot almashishni cheklashga yoki qoidalarni yanada qat'iylashtirishga undashidan xavotir bildirishmoqda. Shuxrat Qurbonovning ta'kidlashicha, bunday harakatlar orqaga tashlangan qadam bo'lib, axborot xavfsizligini ta'minlashga kafolat bermaydi, aksincha, shaffoflikka putur yetkazadi.
Ekspert avvalroq OneID tizimida yuzaga kelgan o'zgarishlarni eslab o'tdi, o'shanda ruxsat berish tartibining murakkablashuvi bank xodimlari va mijozlarga qiyinchiliklar tug'dirgan edi. Uning fikricha, asosiy muammo ma'lumot almashinuvining o'zida emas, balki ularni saqlash sifati va ruxsatsiz kirish imkoniyatlaridadir. Qurbonov fuqarolarga o'z ma'lumotlari ustidan kengroq nazorat huquqini berish, xususan, kim va qaysi asosda so'rov yuborganini ko'rish imkoniyatini yaratish zarurligini ta'kidladi.
Xorijiy tajribaga tayanib, jumladan Estoniya namunasini keltirgan holda, mutaxassis har bir fuqaro o'z shaxsiy ma'lumotlariga qaysi idora yoki kompaniya murojaat qilganini onlayn tarzda kuzatishi mumkin bo'lgan shaffof mexanizmni joriy etishni taklif qilmoqda. Uning so'zlariga ko'ra, raqamlashtirish va ochiqlik byurokratiya hamda korrupsiyani qisqartirishga xizmat qiladi, shuning uchun ham yopiq tizimlarga qaytish o'rniga, ma'lumotlarni saqlash jarayonlarini takomillashtirish va fuqarolarga o'z axborotini boshqarish uchun qulay vositalarni taqdim etish lozim.
Source: podrobno.uz