O‘zbekistonda mehnat munosabatlarini tartibga solish mexanizmlari va fuqarolarning huquqiy savodxonligini oshirishga qaratilgan “AdvoKast” loyihasining navbatdagi sonida mehnat shartnomalari bilan bog‘liq dolzarb masalalar ko‘rib chiqildi. Mazkur dasturda mehnat huquqlari bo‘yicha ixtisoslashgan advokat Saidali Muxtoraliyev mehmon bo‘lib, ishga kirish jarayonida e’tibor qaratish lozim bo‘lgan jihatlar hamda tomonlarning huquqiy majburiyatlarini tushuntirib o‘tdi.

Mutaxassisning ta’kidlashicha, mamlakatdagi mehnat munosabatlarining asosiy poydevori Mehnat kodeksi hisoblanib, u xodim va ish beruvchi o‘rtasidagi o‘zaro majburiyatlarni yozma ravishda belgilaydi. Biroq amaliyotda, ayniqsa xususiy sektor va norasmiy bandlik sohalarida shartnomasiz ish boshlash holatlari ko‘plab uchrayotgani ta’kidlandi. Restoranlar, qurilish va savdo kabi tarmoqlarda ish beruvchilar qonuniy kafolatlardan qochish maqsadida rasmiy rasmiylashtirishni paysalga solishi odatiy tusga kirib qolgani tanqidiy muhokama qilindi.

Shartnoma tuzilmagan taqdirda ham, agar xodimga amalda ish boshlashga ruxsat etilgan bo‘lsa, Mehnat kodeksining 103 va 128-moddalariga muvofiq u ishga qabul qilingan deb hisoblanishi eslatib o‘tildi. Biroq huquqshunos bunday vaziyatlarda xodimlar o‘z manfaatlarini himoya qilish uchun kunlik hisobotlar, guvohlar va yozishmalar kabi dalillarni mustaqil ravishda to‘plab borishi zarurligini, aks holda sudda o‘z haq-huquqlarini tiklash qiyin kechishini qayd etdi.

Shuningdek, suhbat davomida mehnat shartnomasining majburiy shartlari, xodimning aniq lavozim vazifalari va ularni suiiste’mol qilish holatlariga alohida e’tibor qaratildi. Ba’zi ish beruvchilar lavozim yo‘riqnomalaridan foydalanib, xodimlarga shartnomada ko‘rsatilmagan qo‘shimcha vazifalarni yuklashga urinishi va bu kelgusida jиддий mehnat nizolariga sabab bo‘layotgani ma’lum qilindi.

Source: www.gazeta.uz