O‘zbekistonda ilmiy darajaga ega xodimlarga qo‘shimcha to‘lovlarni hisoblash tartibi o‘zgardi. Vazirlar Mahkamasining 604-son qaroriga ko‘ra, endi ustama miqdorini belgilashda xodimning ilmiy faolligi Science ID identifikatsiya tizimi orqali baholanadi, uning natijalari esa yagona elektron bazada tekshiriladi. Toshkentda qabul qilingan hujjatning asosiy maqsadi ilmiy faoliyatni shaffof qilish, tasdiqlanmagan ma’lumotlar asosida ustama olish holatlarining oldini olish va byudjet mablag‘larini aniq natijalarga bog‘lashdan iborat.
Asosiy faktlar: Vazirlar Mahkamasining 604-son qarori ilmiy darajali xodimlar uchun ustamalarni hisoblashning yangi mexanizmini tasdiqladi va Science ID orqali yuqori ilmiy faollik ko‘rsatgan tadqiqotchilarga lavozim maoshining 10 foizigacha ustama berish imkonini yaratdi. Ilmiy va innovatsion tashkilotlarning elektron reyestri 2027-yil 1-yanvargacha ishlab chiqilishi, yagona ilmiy ma’lumotlar bazasi esa 2027-yil 1-aprelgacha joriy etilishi rejalashtirilgan.
Yangi tartib uzoq muddatli islohotlarning mantiqiy davomi hisoblanadi. So‘nggi yillarda mamlakatda ilmiy kadrlar tayyorlash tizimi bosqichma-bosqich qayta ko‘rib chiqilmoqda: yosh tadqiqotchilar uchun differensial stipendiyalar joriy etilgan, 2027-yildan esa ilmiy rahbarlarning mehnatiga haq to‘lash tartibi o‘zgaradi. Shu bilan birga, ilmiy daraja yoki unvonning o‘zi avtomatik ravishda qo‘shimcha to‘lovga asos bo‘lgan amaliyot tanqid ostida qolgan edi, chunki e’lon qilingan natijalarni tekshirish mexanizmi yetarli darajada shakllanmagan. Endi hujjatlashtirilgan, bazaga kiritilgan va tasdiqlangan natijalar ustuvor ahamiyat kasb etadi.
Qarorga ko‘ra, xodimlarning ilmiy tadqiqotlari, o‘quv va mehnat faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlar elektron tizimda to‘planadi. Ushbu ma’lumotlar ustamalarni hisoblashda qo‘llanishidan oldin ishonchliligi bo‘yicha tekshiruvdan o‘tkaziladi. Oddiy qilib aytganda, olimga qo‘shimcha to‘lov olish uchun faqat o‘z yutuqlarini e’lon qilishning o‘zi yetarli bo‘lmaydi: natijalar rasmiy bazada qayd etilishi va tasdiqlanishi shart. Agar ma’lumot tekshiruvdan o‘tmasa, u hisob-kitobda inobatga olinmaydi. Shu bilan birga, Science ID faolligi yuqori bo‘lgan tadqiqotchilar uchun alohida rag‘batlantirish mexanizmi nazarda tutilgan, biroq bu barcha ilmiy daraja sohiblarining maoshi avtomatik oshishini anglatmaydi — to‘lovlar belgilangan mezonlar va tasdiqlangan yutuqlarga bog‘liq bo‘ladi.
Amaliy joriy etish bosqichlarga bo‘lingan. 2027-yil 1-yanvarga qadar ilmiy va innovatsion tashkilotlarning elektron reyestri ishlab chiqilishi, fevral oyidan boshlab esa ularni davlat xizmatlari markazlari va my.gov.uz portali orqali ro‘yxatga olish yo‘lga qo‘yilishi kerak. Ilmiy faoliyat to‘g‘risidagi yagona ma’lumotlar bazasini 2027-yil 1-aprelgacha joriy etish rejalashtirilgan.
Keyingi bosqichda mas’ul idoralar reyestr va bazani shakllantirish hamda ustama mezonlarini amalda sinovdan o‘tkazishi kutilmoqda. Mutaxassislarning fikricha, tizimning muvaffaqiyati ma’lumotlarni tekshirishning tezkorligi va shaffofligiga, shuningdek, ilmiy jamoatchilikning yangi tartibga moslashuviga bog‘liq bo‘ladi. Kuzatuvchilar 2027-yilga mo‘ljallangan muddatlar ilmiy muassasalar uchun jiddiy tayyorgarlik talab qilishini qayd etmoqda.
Source: podrobno.uz