O‘zbekistonda eksport va import kvotalarini taqsimlashning yangi tartibi tasdiqlandi. Bu haqda Toshkentda Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan hamda tashqi savdoda miqdoriy cheklovlarni tartibga solishga qaratilgan nizom doirasida ma’lum qilindi. Hujjat mamlakatning Jahon savdo tashkilotiga (JST) a’zo bo‘lishga tayyorgarligi sharoitida tashqi savdo jarayonlarini shaffof, prognoz qilinadigan va xalqaro qoidalarga moslashtirish maqsadida ishlab chiqilgan. Yangi tartib kvotalar, litsenziyalash va boshqa ma’muriy choralarni qo‘llash tartibini belgilaydi, biroq bojxona bojlari, soliqlar va yig‘imlar bu cheklovlar doirasiga kirmaydi. Qoidaga ko‘ra, cheklovlar vaqtinchalik bo‘lishi va ularni joriy etish sabablari bartaraf etilgach bekor qilinishi kerak.
Asosiy faktlar: Vazirlar Mahkamasi tashqi savdoda miqdoriy cheklovlar bo‘yicha yangi nizomni tasdiqladi; hujjatda cheklovlar joriy etishning 17 ta asosi ko‘rsatilgan. Kvotalar aralash tizimda taqsimlanadi: hajmning yarmi muntazam yirik eksportchi-importchilarga, qolgan qismi navbat asosida beriladi. Nizom O‘zbekiston JSTga rasman a’zo bo‘lgan kundan kuchga kiradi.
Yangi qoidalarning asosiy maqsadi tashqi savdoda miqdoriy cheklovlarni xalqaro amaliyotga mos holda tartibga solishdir. Hujjatda keltirilgan 17 ta asos orasida oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘ini himoya qilish, milliy xavfsizlik masalalari hamda madaniy boyliklarni muhofaza qilish kabi yo‘nalishlar bor. Rasmiylar bunday choralar vaqtinchalik bo‘lishi va ularni qo‘llash uchun asos bo‘lgan sabablar tugagach, cheklovlar bekor qilinishi kerakligini ta’kidlamoqda. Bu yondashuv JSTga a’zolik jarayonida tashqi savdo tartiblarini shaffoflashtirishga qaratilgan amaliy qadamlardan biri sifatida baholanmoqda.
Hujjatga ko‘ra, kvotalarni taqsimlashning asosiy mexanizmi aralash tizim bo‘ladi. Mavjud hajmning yarmi tegishli tovar bo‘yicha yirik tashqi savdo ishtirokchilari hisoblangan kompaniyalarga beriladi; ularning ulushi kamida 5 foiz bo‘lishi talab etiladi. Qolgan qismi “birinchi kelgan — birinchi oladi” tamoyili bo‘yicha taqsimlanadi. Agar ajratilgan kvota bir oy ichida ishlatilmasa, u avtomatik ravishda umumiy navbatga o‘tkaziladi. Tadbirkorlar my.gov.uz portali orqali bojxona deklaratsiyasi bilan birga ariza topshirishi mumkin, navbat esa Bojxona qo‘mitasi axborot tizimida hujjatlarning ro‘yxatdan o‘tkazilgan sanasi va vaqti asosida avtomatik belgilanadi.
Kvotalarning umumiy hajmi, qoldiqlari va joriy navbat haqidagi ma’lumotlar “Yagona oyna” tizimi orqali real vaqt rejimida ochiq bo‘ladi, tijorat siri hisoblangan ma’lumotlar esa oshkor qilinmaydi. Hujjatda qoidabuzarlik uchun javobgarlik ham alohida ko‘rsatilgan: hujjatlarni qalbakilashtirish, ishonchsiz ma’lumot taqdim etish yoki olingan kvotani bojxona organlarini xabardor qilmasdan ishlatmaslik holatlarida kompaniyalar bir yilgacha kvota taqsimotidagi ishtirokdan chetlashtirilishi mumkin.
Nizom O‘zbekiston JSTga rasman a’zo bo‘lgan kundan kuchga kiradi. Mamlakat JSTga a’zo bo‘lish jarayonini joriy yilda yakunlashni rejalashtirmoqda. Shu bois yangi tartibning amalda qo‘llanishi, navbat va kvotalar bo‘yicha hisobotlarning ochiqligi hamda bojxona tizimidagi elektron xizmatlarning barqaror ishlashi keyingi bosqichda muhim ahamiyat kasb etadi.
Source: podrobno.uz