O‘zbekiston, Toshkent – AN Podrobno.uz xabariga ko‘ra, mamlakatdagi Telegram foydalanuvchilariga ‘xavfsizlik tekshiruvi’ni 12 soat ichida o‘tish talabi bilan xabar yuborilmoqda. Yuboruvchi ‘Te1egarm’ nomli soxta akkaunt bo‘lib, unda lotin ‘l’ harfi ‘1’ raqami bilan almashtirilgan, shuningdek ‘r’ va ‘a’ harflarining tartibi o‘zgartirilgan. Xabarda foydalanuvchining telefon raqami uzoq vaqt majburiy tekshiruvdan o‘tmaganligi va shu sababli akkaunt ‘shubhali maqom’ olgani da’vo qilinadi. Keyin shaxsni tasdiqlash uchun ‘Tasdiqlash markazi’ tugmasini bosish taklif etiladi. Aslida esa bu firibgarlik sxemasi bo‘lib, uning maqsadi begona akkauntga kirish huquqini qo‘lga kiritishdir.
Asosiy faktlar: Firibgarlar 12 soatlik shoshilinch muddat bilan qo‘rqitish orqali foydalanuvchini havolani bosishga undamoqda. Soxta ‘Tasdiqlash markazi’ foydalanuvchidan telefon raqami, tasdiqlash kodi va Telegram parolini kiritishni so‘raydi. Telegram botlar orqali majburiy akkaunt tekshiruvini o‘tkazmaydi va uchinchi tomon saytlarida hisob ma’lumotlarini kiritishni talab qilmaydi.
Telegram O‘zbekistonda eng ommaviy messenjerlardan biri bo‘lgani uchun bunday firibgarlik urinishlari keng auditoriyaga ta’sir qilish xavfiga ega. Mutaxassislar phishing hujumlarida odatda rasmiy xizmat ko‘rinishidagi yolg‘on xabarlar, shoshilinch muddat va texnik tushunchalarga asoslangan ishonch almashinuvidan foydalanilishini qayd etadi. Yangi yil bayrami arafasida esa firibgarlar bayramona ajiotaj, chegirmalar va tezkor xarid va’dalarini ham faol qo‘llashi kuzatiladi. Bu holat foydalanuvchilardan nafaqat havolalarga, balki xabar manbasi, akkaunt nomi va yozuv uslubiga nisbatan ham hushyorlikni talab qiladi. Hozircha ushbu sxema qurbonlari soni haqida rasmiy statistika keltirilmagan.
Xabar matnida telefon raqami ‘uzoq vaqt majburiy tekshiruvdan o‘tmagan’ligi, akkaunt esa ‘shubhali status’ olgani aytiladi. Foydalanuvchi ‘Tasdiqlash markazi’ tugmasini bosishi bilan uchinchi tomon saytiga o‘tishi mumkin; u yerda telefon raqami, SMS orqali kelgan kod va parolni kiritish so‘raladi. Aynan shu ma’lumotlar firibgarlarga akkauntni egallash imkonini beradi. Muhim jihat shundaki, rasmiy Telegram xizmati bunday tekshiruvlarni botlar orqali o‘tkazmasligi va hisob ma’lumotlarini begona saytlarda kiritishni talab qilmasligi ta’kidlanmoqda. 12 soatlik bloklash tahdidi esa odamni o‘ylab ko‘rishga vaqt qoldirmaslik uchun qo‘llanadigan psixologik bosim usuli sifatida baholanadi.
Foydalanuvchilarga ‘Tasdiqlash markazi’ tugmasini bosmaslik, shubhali havolalarga o‘tmaslik, tasdiqlash kodlari va parollarni uchinchi tomon resurslarida kiritmaslik tavsiya etiladi. Agar ma’lumotlar allaqachon kiritilgan bo‘lsa, imkon qadar tezroq Telegram parolini o‘zgartirish, sozlamalardagi barcha faol seanslarni yakunlash va ikki bosqichli autentifikatsiyani yoqish zarur. Shuningdek, xavfsizlikka oid har qanday xabarda uning manbasini diqqat bilan tekshirish, rasmiy ilova va tekshirilgan kanallardan tashqari havolalarga ishonmaslik lozim. Bayram oldi davrida arzon narxlardagi sovg‘alar va maxsus takliflar bilan bog‘liq firibgarlik holatlari ham faollashishi mumkinligi sababli, mutaxassislar ehtiyotkorlikni saqlashni va shubhali holatlar haqida yaqinlarga xabar berishni maslahat beradi.
Source: podrobno.uz