O‘zbekistonda voyaga yetmagan farzandlar uchun to‘lanadigan aliment miqdorini yashash xarajatlariga muvofiq adolatli belgilash tizimini joriy etish rejalashtirilmoqda. Bu haqda prezidentning 2026-yil 10-noyabrdagi PF–242-son farmoni bilan tasdiqlangan “Milliy dasturlarni amalga oshirish bo‘yicha 2027–2031-yillarga mo‘ljallangan chora-tadbirlar dasturi”da qayd etilgan. Hujjatning “Ayollar va bolalar huquqlarini kamsitishga qarshi kurashishni kuchaytirish” bandida tegishli prezident qarori loyihasini 2027-yil iyuniga qadar ishlab chiqish vazifasi belgilangan. Hozircha hujjatda alimentning aniq yangi miqdori yoki hisoblash formulasi keltirilmagan; gap amalga oshirish mexanizmini yaratishga qaratilgan tayyorgarlik ishlari haqida bormoqda.
Asosiy faktlar: O‘zbekiston prezidentining PF–242-son farmoni bilan 2027–2031-yillarga mo‘ljallangan chora-tadbirlar dasturi tasdiqlangan. Dasturda aliment miqdorini yashash xarajatlaridan kelib chiqib adolatli belgilash tizimini yo‘lga qo‘yish vazifasi bor. Tegishli prezident qarori loyihasi 2027-yil iyuniga qadar ishlab chiqilishi ko‘zda tutilgan, ammo aniq summa yoki formula hali e’lon qilinmagan.
Bu tashabbus bolalar manfaatlarini himoya qilish, aliment bo‘yicha nizolarni kamaytirish va to‘lovlar hajmini real ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarga yaqinlashtirishga qaratilgan. Amaldagi tartibda aliment ko‘pincha belgilangan ulushlar yoki sud qarori asosida belgilanadi; yangi yondashuv esa yashash xarajatlari, bolaning asosiy ehtiyojlari va ota-onalarning imkoniyatlarini hisobga oluvchi mezonlarni shakllantirishga zamin yaratishi mumkin. Bu masala ayniqsa ayollar va bolalar huquqlarini kuchaytirish, oilaviy nizolarning oldini olish bo‘yicha davlat siyosati kontekstida muhim ahamiyatga ega. Hujjatda aniq miqdor yo‘qligi tizim hali loyihalash bosqichida ekanini ko‘rsatadi.
Dasturda faqat aliment masalasi emas, balki himoya orderi, ijtimoiy-huquqiy xizmatlar va xavfni erta aniqlash mexanizmlarini birlashtirish ham nazarda tutilgan. Shuningdek, tegishli murojaatlarni maxfiy va tezkor ko‘rib chiqish tartibini joriy etish, xorijda mehnat migratsiyasida bo‘lgan fuqarolarning farzandlari uchun sifatli ta’lim olish va iqtidorni rivojlantirish tizimini yaratish vazifalari qayd etilgan. Bu choralar oila, bola va mehnat migrantlari huquqlarini bir butun himoya qilish yondashuvini aks ettiradi.
Keyingi bosqichda mas’ul vazirlik va idoralar prezident qarori loyihasini tayyorlashi, unda alimentni hisoblashning huquqiy asoslari va amalga oshirish mexanizmlarini belgilashi kutilmoqda. Hujjat 2027-yil iyunigacha ishlab chiqilishi rejalashtirilgani tufayli aniq miqdor, indeksatsiya tartibi yoki hisoblash formulasi keyinroq ma’lum bo‘lishi mumkin. Kuzatuvchilar uchun asosiy savol — yangi tizim amalda qanday mezonlarga tayanadi va u bolalar uchun to‘lovlarning barqarorligini ta’minlay oladimi.
Source: kun.uz