O‘zbekistonda jurnalistlar va ommaviy axborot vositalari xodimlari huquqlarini himoya qilish uchun mustaqil mediaombudsman institutini yaratish imkoniyatlarini o‘rganish rejalashtirilmoqda. Bu chora “Chegara bilmas reportyorlar” (RSF) tashkilotining matbuot erkinligi reytingida mamlakat pozitsiyasini yaxshilash bo‘yicha planda qayd etilgan. Tegishli hujjatni Oliy Majlis Senati Kengashi tasdiqladi. Rejaga ko‘ra, media sohasidagi islohotlar jurnalistlar faoliyati ustidan hisobdorlikni oshirish, sud va huquqni muhofaza qilish organlari amaliyotini shaffoflashtirish hamda davlat organlarining matbuot bilan muloqotini tartibga solishni qamrab oladi.
Asosiy faktlar: Senat Kengashi tasdiqlagan reja mediaombudsman institutini o‘rganish, jurnalistlar va bloggerlarga oid ma’muriy hamda jinoiy ishlarning ochiq elektron reyestrini yaratishni nazarda tutadi. 2027-yil fevraliga qadar Bosh prokuratura, Oliy sud, Ichki ishlar vazirligi va boshqa mas’ul idoralar media vakillari bo‘yicha ma’lumotlarni tayyorlashi, may oyiga qadar esa ularni reyestrga joylashtirishi belgilangan. O‘zbekiston 2026-yilda RSF reytingida 180 davlat orasida 147-o‘rinni va 34,95 ballni egallagan.
Hujjat matbuot erkinligi sohasidagi xalqaro baholarga javob sifatida ishlab chiqilgan. Senatda tan olinishicha, avval belgilangan maqsad ko‘rsatkichlariga erishib bo‘lmagan. Xalqaro ekspertlar O‘zbekistonda OAV ustidan davlat nazorati darajasi yuqoriligini, jurnalistlarga iqtisodiy bosim mavjudligini va mustaqil xususiy televideniye yetarli rivojlanmaganini qayd etgan. Shu bilan birga, mamlakatda nodavlat OAV ulushi 67 foizga yetgani haqida avval xabar berilgan edi. Yangi reja bu muammolarni tizimli hal qilish va media muhitini yanada oshkora qilishga qaratilgan.
Rejada ochiq reyestr nafaqat ishlar ro‘yxatini, balki sud qarorlari va hukmlar bo‘yicha ma’lumotlarni ham o‘z ichiga olishi ko‘zda tutilgan. Qamoqdan chiqqan jurnalistlarning jinoiy ta’qib qilinish holatlari va huquqlarini tiklash masalalari alohida o‘rganiladi. O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi qoshida a’zolikdan qat’i nazar bepul birlamchi huquqiy maslahatlar tashkil etish, zarur bo‘lsa, advokat xizmatlarini subsidiya qilish rejalashtirilgan. Shuningdek, davlat organlari uchun ochiqlikning yagona standartlari ishlab chiqilib, rahbarlar faoliyati jurnalistlar uchun axborot ochiqligi bo‘yicha baholanadi.
Reja o‘z-o‘zini senzura qilish va jurnalistlarga bosim bo‘yicha so‘rovlar o‘tkazishni, davlat reklama buyurtmalarini OAV o‘rtasida taqsimlashning shaffof qoidalarini ishlab chiqishni ham nazarda tutadi. Keyingi bosqichda mas’ul idoralar belgilangan muddatlarga muvofiq ma’lumotlarni tayyorlashi, reyestrni ishga tushirishi va jamoatchilikka ochiq hisobot bera boshlashi kutilmoqda. Mutaxassislar qayd etishicha, amaldagi choralar qog‘ozda qolmasdan, amalda jurnalistlar huquqlarini himoya qilish va matbuot erkinligi ko‘rsatkichlarini yaxshilashga xizmat qilsagina samarali bo‘ladi.
Source: podrobno.uz