O‘zbekiston Respublikasining 2026-yil 13-noyabrdagi qonuni bilan Mehnat kodeksiga jinsiy bezorilikni taqiqlashga oid o‘zgartirishlar kiritildi. Qonun matniga ko‘ra, ish va bandlik sohasida insonning sha’ni va qadr-qimmatini kamsituvchi, xohishiga zid jinsiy xarakterdagi xatti-harakatlar jinsiy bezorilik deb e’tirof etiladi. Hujjatda tashqi ko‘rinish yoki tana tuzilishiga oid izohlar, imo-ishoralar, tegib ketishlar va jinsiy xarakterdagi murojaatlar ham shunday harakatlar qatoriga kiritilgan. Ish beruvchilarga mehnat jamoalarida jinsiy bezorilikdan xoli muhit yaratish uchun barcha zarur choralarni ko‘rish majburiyati yuklatildi.
Asosiy faktlar: 2026-yil 13-noyabrdagi qonun Mehnat kodeksida jinsiy bezorilik tushunchasi va uning asosiy shakllarini belgiladi. Ish beruvchilar jinsiy bezorilikdan xoli mehnat muhitini ta’minlashga majbur etildi. Shuningdek, mehnat munosabatlarida kamsitish belgilari qatoriga teri rangi va siyosiy e’tiqod ham qo‘shildi.
Mazkur o‘zgartirish mehnat huquqlarini yanada mustahkamlash, barcha uchun teng imkoniyatlar yaratish va har qanday kamsitish holatlarining oldini olishga qaratilgan. Qonunda ta’kidlanishicha, ish va bandlik sohasidagi munosabatlar inson sha’ni, erkinligi va qadr-qimmatini hurmat qilish asosida qurilishi lozim. Bu qadam mehnat qonunchiligini zamonaviy talablarga moslashtirish jarayonining bir qismi sifatida qabul qilindi. Hujjat jinsiy bezorilikni faqat ichki tartib masalasi emas, balki mehnat huquqlari doirasidagi jiddiy masala sifatida belgilashi bilan ahamiyatli.
Hujjatda jinsiy bezorilik inson uchun xohishiga zid bo‘lgan, sha’ni va qadr-qimmatini kamsituvchi jinsiy xarakterdagi harakatlar deb izohlanadi. Unga tashqi ko‘rinish yoki tana tuzilishi haqidagi izohlar, jinsiy mazmundagi imo-ishoralar, tegib ketishlar va boshqa shunga o‘xshash murojaatlar kiradi. Qonun ish beruvchilarga nafaqat taqiqni e’lon qilish, balki xavfsiz va hurmatga asoslangan mehnat muhitini shakllantirish bo‘yicha amaliy choralar ko‘rish vazifasini ham yuklaydi. Bu normalar ishga qabul qilishdan tortib, mehnat shartlari va jamoadagi kundalik munosabatlarga qadar qo‘llanishi ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, qonun mehnat munosabatlarida kamsitishning taqiqlangan belgilari ro‘yxatini kengaytiradi. Unga teri rangi va siyosiy e’tiqod qo‘shilgani qayd etilgan. Bu o‘zgarishlar teng munosabatni ta’minlash, ayrim guruhlarning huquqlarini himoya qilish va ish joyidagi nizolarning oldini olishga xizmat qilishi mumkin. Qonun matnida qayd etilishicha, bunday choralar har qanday kamsitishning oldini olish va mehnat sohasidagi teng imkoniyatlarni mustahkamlashga qaratilgan.
Endi qonunning amalda qo‘llanishi ish joylaridagi ichki tartib-qoidalar, xodimlarning huquqlarini himoya qilish mexanizmlari va ish beruvchilarning mas’uliyati qanday yo‘lga qo‘yilishiga bog‘liq bo‘ladi. Mutaxassislar va rasmiylar bu o‘zgarishlar mehnat madaniyatini mustahkamlashga, shikoyatlarni ko‘rib chiqish tartibini oydinlashtirishga va tenglik prinsiplarini amalda mustahkamlashga yordam berishini kutmoqda. Keyingi bosqichda tegishli tushuntirishlar va amaliy qo‘llanish bo‘yicha qo‘shimcha hujjatlar e’lon qilinishi mumkin.
Source: www.uznews.uz