Xitoy Qurolli kuchlari va sohil xavfsizligi xizmati noyabr oyi boshida Tayvan atrofida hamda Tinch okeanining g‘arbiy qismida 100 dan ortiq harbiy kema ishtirokida oldindan e’lon qilinmagan yirik mashg‘ulotlar o‘tkazdi. Reuters agentligi Taypeydagi manbalarga tayangan holda xabar berishicha, manyovrlar AQSh rejimi prezidenti Donald Tramp va Xitoy raisi Si Jinpingning navbatdagi uchrashuvi arafasida bo‘lib o‘tdi. Mashg‘ulotlar Xitoyning sharqiy, shimoliy va janubiy qo‘mondonlik zonalari kuchlarini muvofiqlashtirgan holda Tayvanga bosimni kuchaytirish, blokada stsenariysi va uzoq dengiz operatsiyalariga tayyorgarlikni sinab ko‘rish maqsadini ko‘rsatdi. Tayvan xavfsizlik xizmatining anonim vakili bu harakatlarni “yashirin mashg‘ulotlar, aslida esa sezdirmasdan qo‘rqitish” deb baholadi.
Asosiy faktlar: Noyabr boshida Tayvan atrofida 100 dan ortiq kema qatnashgan mashg‘ulotlar o‘tkazildi; Tayvan manbalari buni dekabrdagi “Adolatli missiya – 2025”dan ham kengroq deb hisoblamoqda. Pekin mashg‘ulotlarni rasman e’lon qilmagan, ular Shenchjenda bo‘lib o‘tadigan APEC yetakchilari sammiti va AQSh rejimi prezidenti Donald Tramp va Xitoy raisi Si Jinping uchrashuvi arafasida kuzatildi. Xitoy suvosti kemasi Sariq dengizdan materik yo‘nalishida qit’alararo ballistik raketa uchirgani qayd etilgan.
Reuters xabariga ko‘ra, noyabrdagi manyovrlar Xitoy harbiy-dengiz kuchlarining Tayvanga nisbatan rasman e’lon qilingan eng yirik mashg‘ulotlaridan biri bo‘lgan dekabrdagi “Adolatli missiya – 2025”dan ham kengroq bo‘lgan. Tayvan mulozimining ta’kidlashicha, Pekin shu orqali nafaqat Tayvan blokadasi stsenariysini, balki Tinch okeanining g‘arbiy qismida yanada yirik amaliyotlarni ham mashq qilgan. Bu holat Xitoyning mintaqaviy flotlarni uzoq dengiz zonasidagi yagona tezkor guruhga birlashtirishga intilayotganini ko‘rsatishi mumkin. Manbalar mashg‘ulotlar xorijiy harbiy kuchlar va Tayvan shaharlariga zarbalar berish imitatsiyasini ham o‘z ichiga olganini aytmoqda.
Tayvan xavfsizlik xizmati vakili Reutersga bergan izohida: “Bu yashirin mashg‘ulotlar, aslida esa sezdirmasdan qo‘rqitishdir”, dedi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Xitoy kuchlari ma’lum pallada mintaqada 100 dan ortiq kemani to‘plagan, suvosti kemasi esa Sariq dengiz akvatoriyasidan materik Xitoy yo‘nalishida qit’alararo ballistik raketa uchirgan. Xitoy raisi Si Jinping 12-noyabr kuni Tayvan masalasi bo‘yicha dasturiy nutqida kuch ishlatish haqida to‘xtalmay, tinch yo‘l bilan “qayta birlashish”ga chaqirdi. “Tarix oqimini to‘xtatib bo‘lmaydi. Vatanning to‘liq birlashishi amalga oshishi shart va u albatta amalga oshadi”, degan u.
Keyingi hafta Shenchjenda APEC yetakchilari sammiti o‘tkazilishi rejalashtirilgan; forumda Tayvan ham ishtirok etadi. Unda AQSh rejimi prezidenti Donald Tramp va Xitoy raisi Si Jinpingning yil hisobidan uchinchi uchrashuvi bo‘lib o‘tishi kutilmoqda, ularga Rossiya prezidenti Vladimir Putin ham qo‘shilishi mumkin. Reuters manbasiga ko‘ra, Pekin tomonidan rasmiy anonslarsiz “nomsiz sokin mashg‘ulotlar” o‘tkazilishi puxta o‘ylangan qadam bo‘lib, diplomatik tanqidlarni chetlab o‘tgan holda harbiy bosim o‘tkazish imkonini beradi. Kuzatuvchilar sammit oldidan Tayvan bo‘ylab harbiy faollikning qanday davom etishini va muzokaralar kun tartibiga ta’sir qilishini kuzatmoqda.
Source: kun.uz