O‘zbekiston atom energetikasi sohasida Jizzax viloyatida qurilishi rejalashtirilayotgan AESning texnik konfiguratsiyasi va suv resurslariga ta’siri yuzasidan yangi izohlar e’lon qilindi. “O‘zatom” agentligi direktori Azim Ahmadxo‘jayev Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan World Atomic Days xalqaro forumida loyihaning “3+” avlodidagi ikkita yirik VVER-1000 bloki hamda RITM-200N reaktorli kichik quvvatli blokni birlashtirgan, umumiy quvvati 2 GVt dan ortiq bo‘lgan integratsiyalashgan konfiguratsiyasi nima uchun tanlanganini asoslab berdi. Uning qayd etishicha, ushbu yondashuv bazaviy generatsiya ishonchliligini ta’minlash va Jizzax mintaqasidagi nozik suv balansini saqlash o‘rtasidagi muvozanatni ko‘zda tutadi.
Asosiy faktlar: Jizzax AESi uchun ikkita VVER-1000 bloki va RITM-200N reaktorli kichik blokdan iborat, umumiy quvvati 2 GVt dan ortiq integratsiyalashgan sxema tanlangan. Katta bloklar respublika elektr energiyasi iste’molining 15 foizdan ortig‘ini qoplashi hisoblanmoqda, kichik blok esa quyosh va shamol stansiyalari ishining beqarorligini kompensatsiya qiladi. Loyihada ilg‘or quruq sovutish tizimi qo‘llanilishi suvga bo‘lgan ehtiyojni minimumga tushirishi ta’kidlangan.
Kontekstga ko‘ra, Markaziy Osiyoning qurg‘oqchil iqlimi sharoitida suv resurslarini tejash energetika loyihalarining muhim mezoni bo‘lib bormoqda. Jizzax viloyati uchun suv balansi ayniqsa sezgirligi sababli AESda an’anaviy suv sovutishga tayanmaslik masalasi alohida ko‘rib chiqilgan. “O‘zatom” rahbari tabiatdan suvni tortib olishga umuman yo‘l qo‘yib bo‘lmasligini ta’kidlab, loyihaning ekologik mas’uliyat tamoyiliga moslashtirilganini bildirdi. Bu O‘zbekistonning energiya xavfsizligini mustahkamlash va uglerod chiqindilarini kamaytirish bo‘yicha uzoq muddatli rejalari fonida muhim ahamiyat kasb etadi.
Forumda Ahmadxo‘jayev: “Bizning modelimiz aynan insoniyat taraqqiyoti va Yer ekotizimini saqlash o‘rtasidagi muvozanat falsafasiga moslashtirilgan. Katta quvvatli bloklar keng ko‘lamli bazaviy generatsiyani ta’minlaydi va hisob-kitoblarga ko‘ra, respublikadagi jami elektr energiyasi iste’molining 15 foizdan ortig‘ini qoplaydi. Kichik quvvatli bloklar texnologik muvozanat vazifasini bajarib, quyosh va shamol stansiyalarining beqaror ishlab chiqarishida generatsiyaning pasayishini kompensatsiya qilish orqali energetika tizimiga zarur moslashuvchanlikni beradi”, — dedi.
Suv resurslari masalasida u quruq sovutish tizimining afzalliklarini alohida qayd etdi: “Tabiatdan suvni tortib olishga umuman haqqimiz yo‘q. Shu bois loyihamizda ilg‘or quruq sovutish tizimi qo‘llanilmoqda. Issiqlik suv bug‘lanishi hisobidan emas, balki havo orqali olib ketiladi. Bu stansiyaning suv resurslariga bo‘lgan ehtiyojini mutlaq minimumga tushirib, Jizzax viloyatidagi joylashtirish mintaqasining nozik suv balansini saqlab qoladi”, — dedi “O‘zatom” direktori. Bu texnologik yechim ayniqsa suv tanqisligi kuzatiladigan hududlar uchun namunali yondashuv sifatida baholanmoqda.
Keyingi bosqichda Jizzaxda AESning ikkita yirik energobloki qurilishi 2027-yilda boshlanishi mumkinligi haqidagi avvalgi ma’lumotlar dolzarbligicha qolmoqda. Rasmiylar va loyiha ishtirokchilari texnik-iqtisodiy asoslash, xavfsizlik talablari va ekologik monitoring bo‘yicha ishlarni davom ettirayotgani ma’lum qilinmoqda. Mutaxassislar integratsiyalashgan konfiguratsiya respublika energetika tizimining barqarorligini oshirishi va mintaqaviy suv resurslariga bosimni kamaytirishi mumkinligini qayd etmoqda.
Source: kun.uz