Давлат меҳнат инспекцияси жорий йилнинг январ-сентябрь ойларида қариб 35 минг ходимнинг кечиктирилган иш ҳақини ундириб берди. Бунинг учун иш берувчилардан 832 млрд сўм маблағ ходимлар фойдасига ундирилган. Бу ҳақда 28-октябрь куни Контент тайyorlash markazida Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги раҳбарияти иштирокида ўтказилган матбуот анжуманида маълум қилинди.
Asosiy faktlar: Жорий йилнинг 9 ойида қариб 35 минг ходимнинг кечиктирилган иш ҳақи ундириб берилди ва 832 млрд сўм маблағ ходимлар фойдасига қайтарилди; 15 мингдан ортиқ текширув ўтказилиб, 36 мингдан зиёд меҳнат қонунчилиги бузилиши аниқланди; маъмурий жарималарнинг умумий миқдори 22 млрд сўмни ташкил этди.
Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирининг биринчи ўринбосари Марат Жўраевнинг маълум қилишича, ҳисобот даврида инспекция томонидан 15 мингдан ортиқ текширув ўтказилиб, 36 мингдан зиёд меҳнат қонунчилиги бузилиши ҳолати аниқланган. Шунингдек, қариб 20 мингта мурожаат кўриб чиқилган. Қонунбузилишларнинг асосий қисми таълим, қурилиш, саноат ва қишлоқ хўжалиги соҳаларига тўғри келган. Улар орасида Ягона миллий меҳнат тизимига маълумотларни нотўғри киритиш билан боғлиқ 3742 та ҳолат, меҳнатга ҳақ тўлаш, ходимларни ўз вақтида ўқитиш, таътилга чиқариш ва меҳнат муҳофазаси бўйича йўриқномалардан ўтказиш талабларини бузиш ҳолатлари бор.
Аниқланган қонунбузилишларни бартараф этиш мақсадида иш берувчиларга ёзма кўрсатма ва тақдимномалар киритилган. Мансабдор шахсларга нисбатан қўлланилган маъмурий жарималарнинг умумий миқдори 22 млрд сўмни ташкил этган. Матбуот анжуманида давлат идоралари ходимларини эрта тонгда, иш куни тугаганидан кейин ёки дам олиш кунлари мажлисларга жалб қилиш ҳолатлари ҳақида ҳам савол берилди. Журналист ижтимоий тармоқларда бундай ҳолатлар кўп учраётгани, бироқ Давлат меҳнат инспекцияси бу борада ўз позициясини етарлича очиқ билдирмаётганини таъкидлади.
Марат Жўраевнинг айтишича, жорий йилнинг тўққиз ойида ходимларни иш вақтидан ташқари ишга жалб қилиш билан боғлиқ 15 та ҳолат бўйича маъмурий жавобгарлик чоралари кўрилган. «Бу масалада меҳнат инспекциясининг ёндашуви қатъий. Ҳатто ижтимоий тармоқларда тарқалган маълумотлар текширув давомида тасдиқланмаган тақдирда ҳам, агар бундай ҳолатга шароит яратилгани аниқланса, ҳудуд раҳбарларига огоҳлантириш хатлари юборилади», — дейди у. Жўраев мажбурий меҳнатга жалб қилиш ҳолатлари бўйича ҳам алоҳида чоралар кўрилганини маълум қилди. Хусусан, педагоглар ва бошқа касб эгаларини ободонлаштириш, ҳудудларни тозалаш каби ишларга мажбурий жалб қилиш билан боғлиқ ҳолатлар юзасидан яна 47 та иш берувчи ва масъул шахсга нисбатан маъмурий баённомалар расмийлаштирилган.
Журналистлар маъмурий жавобгарликка тортилган мансабдор шахслар қайси давлат идораларида фаолият юритиши билан ҳам қизиқди. Марат Жўраевнинг маълум қилишича, улар орасида туман ва вилоят ҳокимликлари, вазирликлар ҳамда уларнинг ҳудудий бошқармалари вакиллари бор. Вазир ўринбосарининг тушунтиришича, меҳнат қонунчилиги бузилгандан жавобгарлик, биринчи навбатда, иш берувчига юклатилади. Давлат идораларида эса айрим ҳолларда кадрлар билан ишлаш вазифаси юклатилган ходимлар, жумладан, кадрлар бўлими раҳбарлари ҳам жавобгарликка тортилиши мумкин. Жўраев жаримага тортилган шахсларнинг қайси ташкилотларда ишлашини ошкор қилмади.
Марат Жўраевнинг айтишича, Ўзбекистонда умумий ойлик иш ҳақи фонди 272 трлн сўмни ташкил этади. Унинг таъкидлашича, инспекцияга келиб тушаётган иш ҳақини ундириш билан боғлиқ мурожаатларнинг қариб 99 фоизи тадбиркорлик субъектларига тўғри келади. «Давлат идоралари тизимида иш ҳақини кечиктириш ҳолатлари деярли кузатилмайди. Асосий мурожаатлар тадбиркорлик субъектларига тегишли. Айрим тадбиркорларда молиявий-иқтисодий қийинчиликлар юзага келиши натижасида ходимларга иш ҳақи кечиктириб тўланиши ёки белгиланган миқдордан кам ҳақ берилishi мумкин», — дейди вазир ўринбосари. Унинг сўзларига кўра, бундай ҳолатларда ходимлар меҳнат инспекциясига мурожаат қилиб, иш ҳақини ундиришда амалий ёрдам сўрайди.
Келгусида инспекция томонидан меҳнат қонунчилиги бузилишларини аниқлаш ва бартараф этиш бўйича ишлар давом эттирилади. Вазирлик раҳбарияти иш берувчиларни қонун талабларига қатъий риоя қилишга, ходимларнинг меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилишга чақирди. Мурожаатлар сонининг кўплиги тадбиркорлик субъектларида молиявий қийинчиликлар сақланиб қолаётганини кўрсатмоқда, шу боис инспекция назорат ва профилактика ишларини кучайтиришни режалаштирмоқда.
Source: www.gazeta.uz