O‘zbekiston Markaziy bankining masofaviy moliyaviy xizmatlar xavfsizligiga oid nizomiga kiritilgan o‘zgartirishlar banklar va to‘lov tashkilotlariga P2P o‘tkazmalarda OTP-kod yoki muqobil usul orqali tasdiqlash talab etilmaydigan eng yuqori summani mustaqil belgilash huquqini berdi. 2026-yil 16-noyabrdan kuchga kirgani qayd etilgan tartibga ko‘ra, ushbu chegaradan yuqori o‘tkazmalar majburiy tasdiqlanadi, tasdiqlash talab etilmagan operatsiyalarda firibgarlik sodir etilsa, bank yoki to‘lov tashkilotining o‘zi javobgar bo‘ladi.
Asosiy faktlar: Banklar va to‘lov tashkilotlari P2P o‘tkazmalar uchun tasdiqlash talab qilinmaydigan limitni mustaqil belgilaydi; bu chegaradan yuqori summalar OTP-kod yoki muqobil usul bilan majburiy tasdiqlanadi. Tasdiqlanmagan o‘tkazmada firibgarlik yuz bersa, moliyaviy javobgarlik bank yoki to‘lov tashkilotiga yuklanadi. O‘zgartirishlar Markaziy bankning masofaviy moliyaviy xizmatlar xavfsizligiga oid nizomiga kiritilgan.
Mazkur tartib raqamli to‘lovlar, xususan, jismoniy shaxslar o‘rtasidagi P2P o‘tkazmalar kengayib borayotgan sharoitda masofaviy xizmatlar xavfsizligini kuchaytirishga qaratilgan. Markaziy bank nizomiga kiritilgan o‘zgartirishlar bank ilovalari, parolni tiklash, qurilmalarni almashtirish va kartalarni bog‘lash kabi amallarda mijozni identifikatsiya qilish talablarini yanada aniqroq belgilaydi. Shu orqali firibgarlik holatlarida javobgarlikni taqsimlash, mijoz mablag‘larini himoya qilish va moliyaviy tashkilotlarning ichki nazoratini kuchaytirish ko‘zda tutilgan.
Nizomga ko‘ra, telefon raqami yaqin qarindosh nomida ro‘yxatdan o‘tgan fuqarolar ham bank ilovasida akkaunt ochishi mumkin, biroq buning uchun qarindoshlik munosabati tasdiqlanishi talab etiladi. Ilovada ro‘yxatdan o‘tish, parolni tiklash va akkauntga boshqa qurilmadan kirishda biometrik identifikatsiyadan o‘tish zarur. Bank kartasini ilovaga biriktirishda esa biometriya shart emas — OTP-kod orqali tasdiqlash yetarli. Akkauntga boshqa qurilmadan kirilganda yoki parol tiklanganida ilovadagi kartalar o‘chirilmaydi; ular vaqtincha nofaol holatga o‘tkaziladi va OTP-kod yordamida qayta faollashtiriladi. Qurilmada zararli dastur yoki masofadan boshqarish vositasi aniqlansa, bank mijozni SMS bilan birga PUSH-bildirishnoma orqali ham ogohlantiradi.
Endi banklar va to‘lov tashkilotlari o‘z risk-modellari, mijozlar bazasi va xizmat turlaridan kelib chiqib, tasdiqlash talab etilmaydigan limitni belgilashi kerak bo‘ladi. Bozor ishtirokchilari uchun bu mas’uliyatni oshiradi: qulaylikni saqlash bilan birga firibgarlikning oldini olishga doir ichki tartiblar, monitoring va mijozlarni xabardor qilish tizimlarini takomillashtirish talab etiladi. Markaziy bankning keyingi tushuntirishlari va banklarning amaliyotga tatbiq etish tartibi mazkur yangilanishning kundalik xizmatlarga ta’sirini belgilab beradi.
Source: kun.uz