Xalqaro valyuta jamg‘armasi O‘zbekistonning 2026-yil uchun joriy operatsiyalar hisobi bo‘yicha prognozini yomonlashtirdi: defitsit avvalgi 3,2 foizdan 5,1 foizgacha oshishi mumkinligi qayd etildi. Bu haqda 16-noyabr kuni makroiqtisodiy holat sharhi doirasida XVJning O‘zbekistondagi doimiy vakili Koba Gvenetadze ma’lum qildi. Fond mutaxassislarining qayd etishicha, prognozning o‘zgarishiga oltin eksportining kutilganidan past bo‘lgani hamda ichki talab yuqoriligi sharoitida importning tez o‘sishi ta’sir ko‘rsatdi. Bu O‘zbekiston tashqi savdo va to‘lov balansi barqarorligi uchun muhim signal bo‘lib, hukumat va Markaziy bank oldiga makroiqtisodiy muvozanatni saqlash bo‘yicha qo‘shimcha vazifalarni qo‘yadi.
Asosiy faktlar: XVJ O‘zbekistonning 2026-yildagi joriy operatsiyalar hisobi defitsiti prognozini YaIMga nisbatan 3,2 foizdan 5,1 foizgacha oshirdi. Sabablari — oltin eksportining pastligi va yuqori ichki talab fonida importning tez o‘sishi. Fond 2026-yilda iqtisodiy o‘sishni 6,9 foiz, 2027-yilda 5 foiz deb prognoz qilmoqda.
Makroiqtisodiy sharh O‘zbekiston uchun sezilarli ahamiyatga ega, chunki joriy operatsiyalar hisobi defitsiti tashqi moliyalashtirishga ehtiyoj, valyuta bozoridagi bosim va importga bog‘liqlikni aks ettiradi. Oltin eksporti byudjet va to‘lov balansi daromadlarida muhim o‘rin tutadi; jahon bozoridagi narxlar o‘zgaruvchan bo‘lgani sababli, XVJ rasmiylarga mineral bo‘lmagan fiskal balansni kuzatishni taklif qildi. Bu ko‘rsatkich byudjetning neft, gaz, oltin va boshqa xomashyo tushumlarisiz qanchalik barqarorligini baholashga yordam beradi. Shu bilan birga, ichki talabning kuchliligi iqtisodiy faollikni qo‘llab-quvvatlasa-da, import hajmini oshirib, tashqi savdo balansiga bosim yaratmoqda.
Gvenetadze Markaziy bankning 14 foizlik asosiy stavka bilan qat’iy pul-kredit siyosatini davom ettirishni qo‘llab-quvvatladi. Uning fikricha, inflyatsiya targetlashiga o‘tish sharoitida erkin suzuvchi valyuta kursi iqtisodiyotga tashqi shoklarga moslashish imkonini beradi. XVJ vakili tarkibiy muammolar sifatida soliq imtiyozlari va davlat korxonalari faoliyatini ajratdi. U soliq ta’tilini haddan tashqari ko‘paytirishdan ogohlantirdi, chunki bunday amaliyot soliq tizimi samaradorligini pasaytirib, bozor signalini buzishi mumkin. Hosildorlikni oshirishning asosiy yo‘nalishlaridan biri davlat korxonalarini isloh qilish ekani ta’kidlandi. Shuningdek, 2025-yilda XVJ moliyaviy sektor bo‘yicha kompleks baholashni (FSAP) o‘tkazgani va uning tavsiyalari bank sohasidagi keyingi o‘zgarishlarga asos bo‘lishi kerakligi eslatildi.
Keyingi qadamlar qatorida XVJ O‘zbekiston iqtisodiyoti bo‘yicha yangilangan baholarni 2026-yil noyabr oxirida kutilayotgan navbatdagi missiya yakunlariga ko‘ra taqdim etishni rejalashtirmoqda. Shu tadbirda fond vakillari pensiya islohotini ham O‘zbekiston taraqqiyotining muhim yo‘nalishi deb atadi: zarur hujjatlar tayyorlangan, ammo asosiy o‘zgarishlar hali amalga oshirilishi kerak. Ekspertlar fikricha, defitsitning kutilganidan yuqori bo‘lishi importni boshqarish, eksport tarkibini diversifikatsiya qilish va fiskal barqarorlikni mustahkamlash bo‘yicha izchil qarorlarni talab qiladi. Rasmiylar va xalqaro moliya institutlari o‘rtasidagi muloqotning davom etishi keyingi prognozlar aniqligi va islohotlar sur’atiga ta’sir qilishi mumkin.
Source: podrobno.uz