Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekiston Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi 17-noyabr kuni “Kapital bozori to‘g‘risida”gi qonunni ikkinchi va uchinchi o‘qishlarda qabul qilib, uni Senatga yubordi. Hujjat kapital bozorini tartibga solish tizimini yangilash, investorlar huquqlarini himoya qilishni kuchaytirish, yangi moliyaviy vositalarni joriy etish hamda O‘zbekiston fond bozorini xalqaro bozorlar bilan integratsiya qilishni nazarda tutadi. Qonun loyihasi ikkinchi o‘qishga tayyorlash jarayonida xalqaro moliya tashkilotlari, ekspertlar va bozor vakillari ishtirokida 40 dan ortiq ishchi guruh yig‘ilishlari o‘tkazilgan.

Asosiy faktlar: O‘zbekiston parlamenti kapital bozori to‘g‘risidagi qonunni ikkinchi va uchinchi o‘qishlarda qabul qilib, uni Senatga yubordi; qonun loyihasini tayyorlash jarayonida 40 dan ortiq ishchi guruh yig‘ilishi o‘tkazilgan; regulyatorga litsenziyalarni suddan tashqari tartibda 10 kundan ortiq muddatga to‘xtatish vakolati loyihadan chiqarib tashlangan; qimmatli qog‘ozlarni ro‘yxatdan o‘tkazishni rad etish endi asoslangan bo‘lishi kerak.

Ushbu qonun O‘zbekiston moliya bozorini modernizatsiya qilish va investorlar ishonchini oshirishga qaratilgan kengroq islohotlar doirasida qabul qilinmoqda. Hujjat nafaqat kapital bozorini tartibga solish tizimini yangilaydi, balki tadbirkorlar va investorlar uchun kafolatlarni kuchaytiradi, shuningdek, aksiyalar, obligatsiyalar va boshqa moliyaviy vositalarni joylashtirish orqali mablag‘ jalb qilmoqchi bo‘lgan kompaniyalar uchun qoidalar aniqroq bo‘lishini ta’minlaydi. Budjet va iqtisodiy masalalar qo‘mitasi raisining o‘rinbosari Jamol Ochilovning ma’lumotiga ko‘ra, tayyorlash jarayonida regulyatorning ayrim vakolatlari qayta ko‘rib chiqilgan, moliyaviy vositalarni chiqarish va muomalaga kiritish qoidalari aniqlashtirilgan. Gazeta qonunning asosiy o‘zgarishlarini, shuningdek, 14-oktabr kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida Istiqbolli loyihalar milliy agentligi tomonidan berilgan tushuntirishlarni jamlagan.

Qonun loyihasining dastlabki tahririda 13-modda vakolatli organga zarurat bo‘lganda litsenziya amal qilishini sud qarorisiz 10 kundan ortiq muddatga to‘xtatish huquqini bergan. Biroq deputatlar ushbu normani tadbirkorlik faoliyati erkinligi kafolatlari to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiqlashtirishga qaror qilgan va moddama-modda ko‘rib chiqish jarayonida sohaviy qo‘mita vakili hujjat tashabbuskorlari bilan kelishilgan holda litsenziyalarni sud qarorisiz 10 kundan ortiq muddatga to‘xtatishga ruxsat beruvchi norma chiqarib tashlanganini ma’lum qilgan. Shu tariqa, regulyatorga litsenziyalarni suddan tashqari tartibda to‘xtatish bo‘yicha qo‘shimcha vakolatlar berish taklifi ma’qullangan tahrirga kiritilmagan. Yana bir o‘zgarish qimmatli qog‘ozlar chiqarilishini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish bilan bog‘liq: dastlab regulyatorga asoslantirilgan mulohaza asosida ro‘yxatdan o‘tkazishni qo‘shimcha tushuntirishlarsiz rad etish imkoniyati nazarda tutilgan edi, biroq ikkinchi o‘qishga tayyorlash jarayonida ushbu norma qayta ko‘rib chiqilgan va endi rad etish asoslangan bo‘lishi kerak. Bu aksiya, obligatsiya va kapital bozorining boshqa vositalarini joylashtirish orqali mablag‘ jalb qilmoqchi bo‘lgan kompaniyalarga taalluqli.

Bundan tashqari, qonun loyihasida emissiyaviy qimmatli qog‘ozlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun undiriladigan yig‘imning yuqori miqdorini kamaytirish nazarda tutilgan. Hozir chiqarilishni ro‘yxatdan o‘tkazishda qimmatli qog‘ozlarning nominal qiymatidan 0,01 foiz miqdorida haq undiriladi, hujjatlarni ko‘rib chiqish uchun esa korporativ obligatsiyalar bo‘yicha 50 BHM, ya’ni 22 million so‘m, boshqa qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha 20 BHM, ya’ni 8,8 million so‘m to‘lanadi. Emitentlar va REPO bitimi taraflarini ayrim yig‘imlardan ozod qilishga oid qoidalar ham aniqlashtirilgan. REPO qimmatli qog‘ozlarni kelajakda qayta sotib olish majburiyati bilan sotish bitimi bo‘lib, xususan, qisqa muddatli moliyalashtirishni jalb qilish uchun qo‘llanadi. Kapital bozori vositalarini faqat elektron shaklda chiqarish talabi ham yumshatilgan: emissiyaviy bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlar uchun ularning xususiyatlaridan kelib chiqib, hujjatli shaklda chiqarish imkoniyati tiklanmoqda.

Keyingi bosqichda qonun Senat ko‘rib chiqishiga yuborilgan. Agar yuqori palata hujjatni ma’qullasa, u Prezident imzosi va rasmiy e’lon qilinishidan so‘ng amaliy kuchga kiradi va kapital bozori ishtirokchilari uchun yangi tartib-talablar asta-sekin joriy etiladi. Bozor vakillari va investorlar endi regulyatorning aniqroq vakolat chegaralarini, ro‘yxatdan o‘tkazish qoidalarini va yig‘imlar bo‘yicha yangi yondashuvlarni amaliyotda qanday qo‘llanishini kuzatib boradi.

Source: www.gazeta.uz