Kuyishdan keyin hosil bo‘lgan yaralarni davolash eng murakkab tibbiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda: zararlangan to‘qimalarda patogen bakteriyalar tez ko‘payadi, an’anaviy jarrohlik va antibiotiklar esa har doim ham yetarli samara bermaydi, ayniqsa antibiotiklarga chidamli mikroorganizmlar ko‘payayotgan paytda. Maqolada keltirilgan tadqiqotlarga ko‘ra, bakteriyalar zararlaydigan viruslar — bakteriofaglar — manfiy bosim bilan davolash usuliga qo‘shib qo‘llanganda ijobiy natija bergan; ular patogen mikroorganizmlarni yo‘q qiladigan va inson uchun xavfsiz vosita sifatida ko‘rib chiqilmoqda.
Asosiy faktlar: Kuyish yaralarida patogen bakteriyalar tez ko‘payadi va an’anaviy davolash har doim yetarli samara bermaydi. Antibiotiklarga chidamli mikroorganizmlar vaziyatni yanada og‘irlashtirmoqda. Maqolada keltirilgan tadqiqotlarda bakteriofaglar manfiy bosim bilan davolash usuliga qo‘shib qo‘llanganda ijobiy natijalar qayd etilgan.
Yaraning infeksiyalanish xavfi uning tuzilishi va organizmning himoya mexanizmlari bilan bevosita bog‘liq. Har qanday yarada to‘qimalar shikastlanadi va nobud bo‘ladi, mahalliy himoya zaiflashadi, tabiiy mikrobiom buziladi; bu esa bakteriyalar ko‘payishi uchun qulay sharoit yaratadi. Teri mikrobiomi bezarar va potensial zararli bakteriyalardan iborat bo‘lib, ularni teri to‘sig‘i va immun mexanizmlari nazorat qilib turadi; kuyishda esa bu himoya keskin zaiflashadi, tizimli yallig‘lanish, immunitet faoliyatining susayishi va modda almashinuvining buzilishi kuzatiladi. Kuyish yarasining tuzilishi ham vaziyatni og‘irlashtiradi: koagulyatsiya sohasida to‘qima nobud bo‘ladi va shikastlanish qanchalik katta bo‘lsa, patogenlar uchun ozuqa muhiti ham shunchalik ko‘p bo‘ladi; staz sohasida esa to‘qimalar hali hayotchan, ammo qon ta’minoti buzilgan, vaqt o‘tishi bilan ular ham nobud bo‘lishi mumkin.
Maqola muallifining yozishicha, Rossiyada bakteriofaglardan foydalanish bo‘yicha ancha katta ijobiy tajriba to‘plangan; u bakteriofaglarni kasallik qo‘zg‘atuvchi mikroorganizmlarni yo‘q qiladigan va inson uchun xavfsiz viruslar sifatida ta’riflaydi. Murakkab yaralarni davolash masalasi «Rostex» davlat korporatsiyasining «Natsimbio» xoldingi ilmiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi, tibbiyot fanlari doktori, professor Igor Nikitin tomonidan Naked Science portali uchun maxsus tayyorlangan maqolada yoritilgan. Shuningdek, maqolada staz sohasida qon oqimining buzilishi davolashni qiyinlashtirishi, vena ichiga yuborilgan yoki tabletka shaklida qabul qilingan antibiotiklar yaraga yetarli darajada kirmasligi qayd etilgan.
Kelgusida olimlar antibiotiklarga chidamli infeksiyalar bilan asoratlangan murakkab yaralar uchun muqobil yondashuvlarni yanada chuqurroq sinashda davom etishi kutiladi; bakteriofaglarni manfiy bosim terapiyasi kabi usullar bilan birgalikda qo‘llash esa yangi davolash strategiyalarini ishlab chiqishda istiqbolli yo‘nalish sifatida ko‘rilishi mumkin.
Source: kun.uz