Xalqaro reyting agentligi Fitch Ratings 16-noyabr kuni «O‘zbekneftgaz» davlat kompaniyasining uzoq muddatli kredit reytingini «BB» darajasida tasdiqlab, prognozini «barqaror»dan «ijobiy»ga o‘zgartirdi. Bu qaror kompaniyaning mustaqil kredit profili «b»dan «b+»ga ko‘tarilgani bilan bog‘liq bo‘lib, Fitch uni 2026-yilda tartibga solinadigan tabiiy gaz narxlari sezilarli oshirilishi hisobiga nisbiy qarz yukining kamaygani bilan izohladi. Agentlik yagona aksiyadori davlat bo‘lgan kompaniyaga davlat tomonidan yordam ko‘rsatilishi ehtimoli yuqori ekanini ham inobatga oladi.
Asosiy faktlar: Fitch «O‘zbekneftgaz»ning uzoq muddatli kredit reytingini «BB» darajasida tasdiqlab, prognozni «ijobiy»ga o‘zgartirdi; mustaqil kredit profili «b»dan «b+»ga ko‘tarildi; 2026-yilda UzGasTrade uchun tartibga solinadigan gaz narxi ikki marta oshirilib, jami o‘sish 67 foizni tashkil etib, 1000 kub metr uchun 82 dollarga yetdi.
«BB» darajasi spekulyativ toifaga kiradi va kredit xatarlari saqlanib qolayotganidan dalolat beradi; ijobiy prognoz kelajakda reyting oshirilishi mumkinligini anglatadi, biroq bunday qaror kafolatlanmaydi. Fitch moliyaviy holat yaxshilanishining asosiy omillaridan biri sifatida UzGasTrade’ga yetkazib beriladigan gaz narxlari oshirilganini qayd etdi. UzGasTrade O‘zbekistonda tabiiy gazning markazlashgan xaridori va sotuvchisi bo‘lib, gazni ishlab chiqaruvchilardan sotib olib, ichki bozorda realizatsiya qiladi; bu narx ulgurji narx bo‘lib, aholi tarifi emas. Tartibga solinadigan narxlarning oshirilishi kompaniyaning gaz sotishdan oladigan daromadlarini ko‘paytirdi hamda qarz majburiyatlari va operatsion foyda nisbatini yaxshiladi.
Fitch prognozlariga ko‘ra, 2026-yilda tabiiy gaz savdosi kompaniya umumiy tushumining qariyb 22 foizini ta’minlaydi, yaqin to‘rt yil ichida sof qarzning EBITDA’ga nisbati 3−4 oralig‘ida bo‘lishi kutilmoqda. Agentlik bozor narxlarini shakllantirishga o‘tishning davom ettirilishi kompaniyaning moliyaviy ko‘rsatkichlarini yaxshilash imkonini berishiga umid qilmoqda va O‘zbekiston 2028-yilgacha liberallashtirilgan ulgurji bozorga o‘tishni nazarda tutuvchi gaz bozori islohotini davom ettirishini kutilmoqda. 2026-yil 1-avgustdan energetika korxonalari o‘rtasidagi hisob-kitoblar uchun yangi tartibga solinadigan tariflar kuchga kirgan; Idoralararo tarif komissiyasi gaz, elektr energiyasi hamda ularni transportirovka qilish va taqsimlash xizmatlari narxlarini tasdiqlagan. Xususan, UzGasTrade tomonidan «Hududgazta’minot»ga sotiladigan gaz narxi QQS bilan birga 1000 kub metr uchun 1,39 mln so‘m darajasida belgilangan, Iqtisodiyot va moliya vazirligi esa bu tariflar korxonalar o‘rtasidagi hisob-kitoblarga taalluqli ekanini va aholi hamda biznes uchun chakana narxlar o‘zgarmasligini ta’kidlagan.
Moliyaviy ko‘rsatkichlar yaxshilanganiga qaramay, Fitch qazib olish hajmi qisqarishda davom etayotganiga e’tibor qaratdi: 2021-yilda 33,9 mlrd kub metr bo‘lgan ko‘rsatkich 2025-yil yakunlariga ko‘ra 25,2 mlrd kub metrgacha pasaygan, 2026-yilda esa 22,8 mlrd kub metr prognoz qilingan. Joriy yilning dastlabki to‘qqiz oyida kompaniya qariyb 17 mlrd kub metr gaz qazib olgan. Agentlik qazib olishning yuqori darajada to‘planganini ham qayd etdi. Kelgusi bosqichlarda bozor islohotlarining davom etishi, narx shakllanishining liberallashtirilishi va ishlab chiqarish hajmining barqarorlashuvi kompaniyaning moliyaviy ko‘rsatkichlari va reyting istiqbollarini belgilab beradi.
Source: www.gazeta.uz