O‘zbekiston suv resurslarini samarali ishlatish masalasiga bag‘ishlangan 19 noyabr kungi Toshkent matbuot anjumanida Suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Hamraev respublika uchun Sibir daryolaridan suv olib kelish loyihasidan ko‘ra suv tejovchi texnologiyalar va irrigatsiya infratuzilmasini modernizatsiya qilish ancha arzon va maqsadga muvofiq ekanini bildirdi. Uning ma’lumotiga ko‘ra, rossiyalik olimlar tomonidan taklif etilgan yillik 5 milliard kub metr suv olib kelish loyihasining taxminiy qiymati 100 milliard AQSh dollarga teng, bu esa O‘zbekistonning 2026-yilning yanvar–oktabr oylarida 10,69 milliard kub metr suvni tejagan natijalari bilan taqqoslanganda juda katta mablag‘dir.
Asosiy faktlar: Vazir Shavkat Hamraev 19 noyabr kuni Toshkentda o‘tkazilgan matbuot anjumanida Sibir daryolaridan yiliga 5 milliard kub metr suv olib kelish loyihasi 100 milliard AQSh dollariga baholanayotganini ma’lum qildi; 2026-yilning yanvar–oktabr oyida O‘zbekiston 10,69 milliard kub metr suv tejagan; yil yakuniga qadar bu ko‘rsatkichni 11 milliard kub metrga yetkazish rejalashtirilmoqda.
Asosiy ko‘rsatkichlar va texnologiyalar
Vazir taqqoslash uchun rasmiy ma’lumotlarni keltirdi: 2026-yilning yanvar–oktabr oylarida zamonaviy sug‘orish texnologiyalari, kanallarni betonlashtirish va boshqa choralarni joriy etish hisobiga 10,69 milliard kub metr suv tejaldi; yil oxiriga qadar bu ko‘rsatkichni 11 milliard kub metrga yetkazish rejalashtirilmoqda. Xususan, suv tejovchi texnologiyalar va qishloq xo‘jaligi yerlarini lazer bilan tekislash orqali taxminan 4,9 milliard kub metr suv saqlab qolindi, oqava va sug‘orish kanallarini ta’mirlash hamda betonlashtirish hisobiga esa 3,1 milliard kub metrdan ortiq suv tejaldi.
Hamraevning fikricha, irrigatsiya infratuzilmasini modernizatsiya qilish va suv tejovchi texnologiyalarni rivojlantirishga 5–10 milliard dollar sarmoya kiritish mamlakatning suvga bo‘lgan ehtiyojini yanada kamaytirishi mumkin. U shuningdek 2050-yillargacha iqlim o‘zgarishi mavjud suv resurslarini yanada qisqartirsa, O‘zbekiston yangi suv manbalarini izlashga majbur bo‘lishi mumkinligini istisno qilmadi, ammo hozirgi bosqichda yirik loyihalar o‘rniga samarali texnologiyalarga urg‘u berishni afzal ko‘rdi.
Tarixiy kontekst va kelajak istiqbollari
Sibir daryolarini qayta yo‘naltirish g‘oyasi sovet davrida ham muhokama qilingan: o‘shanda Markaziy Osiyoga yiliga taxminan 27 milliard kub metr suv olib kelish loyihasi ko‘rib chiqilgan, biroq 1986-yilda ishlar to‘xtatilgan. 2025-yilda rossiyalik olimlar Ob daryosi oqimining bir qismini qayta yo‘naltirish imkoniyatini qayta o‘rganishni taklif qilgan. Vazirning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekiston Afg‘onistonning Qo‘sh-Tepa kanali orqali Amudaryodan suv olishni 2030-yilgacha to‘liq boshlamasligi haqidagi xabarlarga ham e’tibor qaratmoqda va afg‘on tomoni bilan suv resurslarini taqsimlash bo‘yicha muzokaralar davom ettirmoqda.
Bu yondashuv mamlakatning suv xavfsizligi strategiyasida texnologik yechimlarni ustuvor qo‘yishini ko‘rsatadi: suv tejovchi choralarni kengaytirish orqali joriy ehtiyoj qondirilmoqda, kelajakda esa mintaqaviy suv manbalari va Afg‘oniston bilan muzokaralar bo‘yicha qarorlar ehtimoli saqlanib qolmoqda. Shu bois matbuot anjumanida keltirilgan raqamlar O‘zbekistonning suv siyosatida xarajatlar va foyda o‘rtasidagi tanlovni aniq ko‘rsatib berdi.
Source: podrobno.uz