O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil yanvar oyida mamlakatning tashqi savdo aylanmasi 5,8 mlrd dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 1,3 mlrd dollarga yoki 29,2 foizga oshdi. Eksport hajmi 1,69 mlrd dollar (o‘sish 26,7 foiz), import hajmi esa 4,14 mlrd dollar (o‘sish 30,3 foiz) bo‘ldi. Natijada, tashqi savdo balansida 2,44 mlrd dollar miqdorida manfiy saldo qayd etildi, bu o‘tgan yilning yanvaridagi 604,8 mln dollarlik saldodan sezilarli darajada yuqori.
Saldoni salbiy bo‘lishining asosiy sababi sifatida oltin eksportining amalga oshirilmaganligi ko‘rsatilmoqda. 2025-yil yanvarida 44,3 mln dollarlik oltin eksport qilingan bo‘lsa, 2026-yil yanvarida bu ko‘rsatkich nolga teng bo‘ldi. Iqtisodchi Mirkomil Xolboyevning ta’kidlashicha, bu holat yillik rejaning bajarilgani yoki noaniqliklar fonida oltin narxining o‘sish kutilishlari bilan izohlanishi mumkin. Ayni paytda, oltinsiz eksport 31,1 foizga o‘sdi, bu iqtisodiyotning boshqa sohalaridagi faollikni aks ettiradi.
Tashqi savdo aylanmasining geografik taqsimotida Xitoy (27,9 foiz), Rossiya (18,7 foiz) va Qozog‘iston (7,1 foiz) yetakchi o‘rinlarni egalladi. Xitoy, Fransiya, Belarus, Tojikiston, Turkmaniston va Avstriya bilan savdo aylanmasi eng yuqori sur’atda o‘sdi, Portugaliya bilan esa deyarli 24 barobar oshdi. Biroq, AQSh, Germaniya, Hindiston va Afg‘oniston bilan savdo hajmi sezilarli darajada kamaydi, bu global iqtisodiy o‘zgarishlar yoki siyosiy omillarni aks ettirishi mumkin.
Eksport tarkibida tovarlar 56,2 foizni, xizmatlar esa 43,8 foizni tashkil etdi. Meva-sabzavotlar eksporti 99,4 mln dollarga yetib, 21,6 foizga o‘sdi, to‘qimachilik mahsulotlari eksporti esa 216,5 mln dollarni tashkil etdi. Importda esa mashinalar va transport asbob-uskunalari (35,9 foiz) yetakchi bo‘lib, energiya resurslari importi 94,2 foizga oshdi, shu jumladan gaz importi deyarli yetti baravar oshib, 167,6 mln dollarga yetdi.
Umuman olganda, yanvar oyidagi yuqori savdo aylanmasi iqtisodiy o‘sishni ko‘rsatsa-da, katta manfiy saldo va oltin eksportining yo‘qligi mamlakatning tashqi savdo muvozanati uchun muammolar tug‘dirishi mumkin. Bu holat O‘zbekistonning diversifikatsiya va import qaramligini kamaytirish bo‘yicha sa’y-harakatlarini talab qiladi.
Source: www.gazeta.uz