Vashington, DC – Amerika Qo‘shma Shtatlari Oliy sudi prezident Donald Trump ma'muriyatining mamlakatda yashovchi yuz minglab gaitilik va suriyaliklarning vaqtinchalik huquqiy maqomini bekor qilish huquqiga ega yoki yo‘qligi haqidagi ishni ko‘rib chiqishni boshladi.
Chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan sud majlisida, xususan, Trumpning “vaqtinchalik himoyalangan maqom” (TPS)ni tugatish huquqi muhokama qilindi. TPS fuqarolarning o‘z vatanlariga qaytishi xavfli deb topilganda beriladi.
Sudning yakuniy qarori AQShda TPS asosida yashayotgan 350 000 ga yaqin gaitilik va 6 100 suriyalikdan tashqari, 17 davlatdan kelgan 1,3 million kishining taqdiriga ham ta'sir qilishi mumkin. Bu ularni hujjatsiz muhojirga aylantirib, Trump ma'muriyatining ommaviy deportatsiya siyosatiga yo‘l ochishi mumkin.
O‘tgan yili sobiq Milliy xavfsizlik kotibi Kristi Noem Gaiti va Suriya uchun TPSni bekor qilib, bu maqom “suiiste'mol qilingan va ekspluatatsiya qilinganini” hamda mamlakatlardagi vaziyat yaxshilanganini ta'kidlagan edi.
Tanqidchilar esa Gaitidagi davom etayotgan siyosiy, gumanitar va xavfsizlik inqirozlarini, Suriyadagi beqarorlikni, jumladan Isroilning bosqinlari va zo‘ravonliklarni eslatib o‘tmoqda.
Gaitilik va suriyaliklar tomonidan berilgan da'volarda departament TPSni tugatishda tegishli tartiblarga rioya qilmagani aytilgan. Ma'muriyat esa TPSni yaratgan qonun sudlarga bu qarorni qayta ko‘rib chiqishga ruxsat bermasligini ta'kidlamoqda.
Gaitilik da'vosi Trump ma'muriyatini irqchilik motivlarida ayblab, Trumpning 2024 yilgi saylov kampaniyasida gaitiliklarga nisbatan irqiy stereotiplarni qo‘llaganini eslatadi. Fevral oyida sudya Ana Reyes ma'muriyat harakatlari “irqiy adovat” bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini aytdi.
Aprel oyida AQSh Vakillar palatasi 10 respublikachi ovoz bilan gaitiliklar uchun TPSni 2029 yilgacha uzaytirish to‘g‘risidagi qonun loyihasini qabul qildi, ammo Senat hali ovoz bermagan.
Trump ikkinchi muddatiga kirishganidan beri DHS Venesuela, Nepal, Nikaragua, Gonduras, Afg‘oniston, Kamerun, Janubiy Sudan, Myanma, Efiopiya, Somali va Yaman uchun TPSni tugatish choralarini ko‘rdi, biroq bu harakatlar asosan quyi sudlar tomonidan to‘xtatilgan.
Oktyabr oyida Oliy sud Venesuela uchun TPSni bekor qilishga ruxsat bergan edi. TPS oluvchi Sesiliya Gonsalesning so‘zlariga ko‘ra, Oliy sud qarori “qonunga rioya qilgan va bu mamlakatda hayot qurgan immigrant oilalarning himoyasini siyosiy maqsadlarda bir kechada olib tashlash mumkinmi” degan savolga javob beradi.
Source: www.aljazeera.com