21-martga o‘tar kechasi Yerda 2 oy ichidagi eng kuchli magnit bo‘roni qo‘zg‘aldi. Bu hodisa hafta boshida Quyoshda kuzatilgan plazma chiqindilari va koronal dog‘lardan ajralgan massaning Yer ionosferasiga urilishi natijasida yuz berdi. Xalqaro Quyosh astronomiyasi geofizika markazi oldinroq prognoz qilgan bo‘lsa-da, bo‘ronning kuchliligi kutilganidan yuqori bo‘lib, u bir nechta omillarning kombinatsiyasi hisoblanadi.

Quyosh fotosferasida 1,5 oylik sukunatdan so‘ng faollashgan chaqnashlar va M va S darajali chaqnashlardan ajralgan plazmalar geomagnit buzilishlarni keltirib chiqardi. Hozirgi vaqtda buzilish davrining umumiy davomiyligi taxminan 5 kun—24-mart seshanbagacha davom etishi kutilmoqda. Eng kuchli qo‘zg‘alishlar 20 va 21-mart oralig‘ida ro‘y berdi, bu esa sayyora uchun ‘qizil’ xavf darajasidagi magnit bo‘ronlarini kuzatishga olib keldi.

O‘zbekistonliklar 21-mart kun davomida ‘qizil’ xavf darajasidagi magnit bo‘roni ta’sirida bo‘lishi prognoz qilinmoqda. Qozog‘iston ionosfera instituti Markaziy Osiyo mamlakatlarida 6 balli ‘qizil’ xavf qo‘zg‘alishi kuzatilayotganini va aholining ayrim toifalari, ayniqsa 30 yoshdan yuqori odamlar, bunday kosmik ob-havoga ta’sirchan ekanligini bildirdi. Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, tunda kuzatilgan ‘qizil’ darajali qo‘zg‘alishlar melatonin gormonini cheklashi va yurak urishi variabelligini o‘zgartirishi mumkin.

Mutaxassislar aholiga asabiylashmaslik, ko‘p bahsli jarayonlarga kirmaslik, ochiq havoda sayr qilish va suv iste’molini ko‘paytirishni tavsiya qilmoqda. Passiv harakatda bo‘luvchilar va kuchli jismoniy harakatlarni amalga oshiruvchilar bu kosmik ta’sirni kuchliroq o‘tkazishi mumkin. Bundan tashqari, mintaqadan o‘tayotgan past bosimli issiq havo oqimi va kislorodning kamayishi ob-havo o‘zgarishlariga moyil odamlarga qo‘shimcha ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Source: www.gazeta.uz