O‘zbekiston Respublikasida joriy hafta (30-martdan 5-aprelgacha) ob-havo sharhi “O‘zgidromet” va xalqaro prognoz markazlarining ma’lumotlari asosida tuzildi. Bu sharh bevosita prognoz emas, balki raqamli ma’lumotlarni oddiy tushuntirish vositasi hisoblanadi. Hafta davomida respublikaning katta qismida kunduzlari harorat +30 darajaga yaqin bo‘lishi kutilmoqda, bu esa vertikal bulutlarning tez rivojlanishiga va qisqa muddatli jala yog‘inlariga olib keladi. Jumadan boshlab esa haroratning sezilarli pasayishi kuzatilishi mumkin.
Shimoliy hududlar, ayniqsa Qoraqalpog‘iston Respublikasi, o‘tgan haftadagi kabi g‘ayritabiiy issiqlik ta’sirida bo‘lishi oydinlashmoqda. Xalqaro ob-havo byurolari ma’lumotlariga ko‘ra, hafta davomida bu hududlarda harorat ko‘p yillik me’yordan 4-8 daraja yuqori bo‘lishi kutilayotgani, bu esa anomaliya hisoblanadi. Orol dengizi atrofida juda issiq hafta bo‘lishi prognoz qilinmoqda, bu esa mahalliy iqlimga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
“O‘zgidromet”ning haftalik prognozlariga ko‘ra, dushanba va chorshanba kunlari vodiydan tashqari barcha viloyatlarda qisqa muddatli yog‘ingarchiliklar bo‘lishi mumkin. Yog‘inlar asosan chaqmoq-momaqaldiroq xususiyatga ega bo‘lib, ayrim hududlarda umuman yog‘masligi ham ehtimoldan holi emas. Seshanba va payshanba kunlari bulutli havo va ko‘plab joylarda yomg‘ir yog‘ishi kutilmoqda, dam olish kunlarida esa davomli yog‘inlar kirib kelishi mumkin.
Yog‘ingarchilik prognozi kartasiga ko‘ra, vodiy, Jizzax, Toshkent va Surxondaryoning ayrim tumanlarida hafta davomida juda kam yog‘ingarchilik kuzatilishi mumkin. Asosiy yog‘inlar voha, shimol va tog‘li hududlarga xos bo‘lib, ular sariq va yashil ranglar orqali farqlanadi. Bu esa qishloq xo‘jaligi va tabiiy resurslar uchun muammolar tug‘dirishi mumkin.
Sinoptiklar hafta davomida yuqori haroratni, ayniqsa dushanbadan boshlab Buxoro va Navoiy viloyatlarida +30 darajaga yaqin issiqlikni taqdim etdi. Jumaga borib, vodiy aholisidan tashqari boshqa viloyatlarda haroratning pasayishi his qilinishi kutilmoqda. Tungi harorat qiymatlari ham yuqori bo‘lishi, shimolda +10…+15 daraja, boshqa hududlarda +12…+17 daraja, voha va janubda esa +20 darajagacha ko‘tarilishi mumkin.
Cho‘llarda kuchli shamollar esishi, voha tomonlarda esa chang-to‘zonlar ko‘tarilishi ehtimoli mavjud. “O‘zgidromet” va Yevropa ob-havo prognoz markazi (ECMWF) ma’lumotlariga ko‘ra, hafta davomida respublika bo‘ylab o‘rtacha harorat me’yordan 3-6 daraja yuqori bo‘lishi, vodiy va Toshkent viloyatlarida quruq hafta bo‘lishi keltirilgan. Qashqadaryo, Buxoro, Navoiy, Xorazm viloyatlari hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasida namgarchilik ko‘proq bo‘lishi mumkin.
Joriy hafta may boshlariga xos ob-havo ostida o‘tishi, yog‘inlarning qisqa muddatli va jala xususiyatiga ega bo‘lishi, sel xavfini oshirishi, yashin urishlari va ehtimol do‘l hodisalariga guvoh bo‘lish mumkinligi ta’kidlanmoqda. Yuqori harorat nabotot olamiga foyda keltirishi bilan birga, jadal yog‘inlar o‘t-o‘simlik va daraxtlar rivojiga zarar yetkazishi mumkin. Nam va issiq dim harorat ayrim toifadagi kishilar salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Seshanbadan boshlab respublika bo‘ylab kunduzlari haroratning sezilarli ko‘tarilishi ro‘y bera boshlaydi, bu esa havoda namlikning ko‘p bo‘lishi hisobiga ob-havo o‘zgarishlariga moyil aholi uchun noqulayliklar tug‘dirishi mumkin. Ayniqsa, seshanba-chorshanba kunlari tekislik hududlarida kislorod yetishmovchiligi kuzatilishi ehtimoldan holi emas. Aholi zich istiqomat qiluvchi vodiy va Toshkent viloyatlarida kam yog‘in kutilishi, bu esa kunduzgi dim harorat qiymatlari bilan to‘qnash kelishga olib keladi.
Hafta boshlarida yog‘insiz kunlar kunduzgi vaqtda havodagi kislorodning kamayishi, atmosfera bosimining pasayishi surunkali kislorod yetishmovchiligi, arterial gipertoniya, yurak ishemik kasalliklari, nafas olish va o‘pka kasalliklari bo‘lgan bemorlarga salbiy ta’sir ko‘rsatishi, bosh og‘rig‘i va umumiy lanjlik keltirib chiqarishi mumkin. Shifokorlar bilan maslahatlashish, nafas olish mashqlari, sovuq suv muolajalari va yurak-qon tomir faoliyatini rostlovchi dori-darmonlarni qabul qilish tavsiya etiladi.
Bioiqlimiy sharoitlar hafta davomida tungi va tonggi harorat qiymatlarini yoqimli hissiyotni taqdim etishi mumkin, ammo kunduzgi +30 darajali issiqlik yuqori namlik fonida +35 daraja kabi qabul qilinishi, aholini dengiz mamlakatlaridagi dim issiqlik stresslari bilan to‘qnash kelishiga olib kelishi mumkin. Shimolda yashovchilar, Buxoro va Navoiy aholisi o‘zlari bilan soyabon olishlari tavsiya etiladi.
Kosmik ta’sirlar haqida ma’lumotlar berilgan: Quyosh dog‘larida chaqnashlar bilan bog‘liq sokin davr kuzatilgan, xalqaro kosmik tadqiqot institutlari hafta boshlarida “yashil” sokin magnit bo‘ronlari bo‘lishiga e’tibor qaratmoqda. Qozog‘istondagi Ionosfera instituti prognozlari ham “yashil” xavf darajasidagi geomagnit bo‘roni qo‘zg‘alishlari bo‘lishini ma’lum qilgan. Magnit bo‘ronlarini ikki kundan ortiq davr uchun ishonchli prognoz qila oladigan vositalar mavjud emasligi ta’kidlanmoqda.
“O‘zgidromet” sinoptiklari juma va shanba kunlari cho‘l hududlarida kuchli shamollar bo‘lishiga e’tibor qaratmoqda, bu esa chang ko‘tarilishi va havoning yomonlashishiga olib kelishi mumkin. Chang bo‘ronlari havoda uzoq saqlanmaydi, chunki ortidan yog‘ingarchiliklar chang havolarni tezda yerga bosishi mumkin. Havoda ifloslanish ortganda Sanitariya-epidemiologiya qo‘mitasining tavsiyalariga amal qilish zarur.
Umuman olganda, 30-martdan 5-aprelgacha bo‘lgan kunlar oralig‘ida kishilar salomatligiga kamroq xavf tug‘diruvchi iqlimiy va kosmik muhit haftaning dushanba va dam olish kunlariga to‘g‘ri kelmoqda, ammo issiqlik to‘lqini va qisqa yog‘inlar bilan bog‘liq muammolar davom etmoqda.
Source: www.gazeta.uz