Yaponiyada ko'plab odamlar to'satdan yoki zo'ravonlik bilan o'lim sodir bo'lgan uylarni sotib olish yoki ijaraga olishdan bosh tortadilar. Bunday mulklar "jiko bukken" (stigmatizatsiyalangan mulk) deb ataladi va ular uzoq yillar bo'sh qolishi mumkin.
Yokohama janubidagi ikki qavatli uy bunga yaqqol misol. Metall panjurlar doimiy yopiq, bog' o't bosgan, ammo ta'mirlash bilan uyni yashashga yaroqli qilish mumkin. Biroq, hech bir yapon bu uyni xohlamaydi, chunki unda o'lim hodisasi sodir bo'lgan.
Kachimode Co. prezidenti Kazutoshi Kodama bu muammoni biznes imkoniyatiga aylantirgan. Uning kompaniyasi "jiko bukken" egalariga yordam beradi, jumladan, "arvoh tekshiruvi" xizmatini taklif qiladi. Bu xizmatga talab ortib bormoqda.
"Yaponlar ba'zan o'limni nopok deb hisoblaydilar", deydi Kodama. "O'lim ifloslik va baxtsizlik bilan tenglashtiriladi. Shuning uchun ular o'limga yaqin kelish baxtsizlik keltiradi deb ishonadilar."
"Jiko bukken"ni ijaraga berish yoki sotish qiyin, chunki qonun bo'yicha agentlar mulk tarixini ochiq aytishi shart. Hatto barcha stigmatizatsiyalangan mulklar joylashgan veb-sayt ham mavjud.
Katta shaharlarda bunday mulklar uchun ijara narxi 30% ga, boshqa joylarda esa 50% ga tushiriladi. Ba'zi mulklar 500 kungacha bo'sh qoladi, hatto 1000 kundan ortiq bo'sh turgan holatlar ham bor.
Kachimode "arvoh tekshiruvi"ni o'tkazadi: xodimlar soat 22:00 dan 6:00 gacha xonada qolib, video va audio yozuv, elektromagnit to'lqinlar, harorat va namlik o'lchovlarini amalga oshiradilar. Maqsad - uy tozalanganligini va g'ayritabiiy hodisalar yo'qligini isbotlash.
Bir kechalik tekshiruv 88 000 iyen (€474) turadi. Kodama ba'zan jihozlar ishdan chiqqanini, ammo ko'p hollarda "nopoklik" tasdiqlanmaganini aytadi.
Akiya Mart asoschisi Joey Stockerman Yaponiyada bo'sh uylar soni ortib borayotganini ta'kidlaydi. 2024 yil oxiridagi hukumat so'roviga ko'ra, 9 million bo'sh uy mavjud, bu umumiy uy-joy fondining 13,8% ini tashkil qiladi.
Stockermanning biznes tanishi Tokio chekkasidagi stigmatizatsiyalangan mulkni $5000 ga (haqiqiy qiymatining 5%) sotib olgan, ammo ikki yil davomida ijarachi topa olmagan.
Akiya Mart endi Shinto ruhoniysi tomonidan uyni "tozalash" xizmatini taklif qiladi. Kodama esa bu sohani o'sish potentsialiga ega deb hisoblaydi: "Bu sektorda imkoniyat bor, chunki yordamga muhtoj odamlar bor."
Source: www.dw.com