Gana poytaxti Akkra yaqinidagi Teshie shahrida yashovchi Heavy J ismli rassom o‘z ayvonida cho‘tka va qizil bo‘yoq yordamida un qopiga qonli pichoq tasvirini chizmoqda. U “Kichik suv parisi” multfilmi uchun plakat yaratmoqda, garchi asarda qahramon pichoq bilan ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, bu qotil emas, balki shahzoda Erik.
Heavy J, asl ismi Jeaurs Affutu, plakatlarga qo‘shimcha detallar qo‘shib, tomoshabinlarni jalb qilishni maqsad qilgan. “Biz odamlarni qiziqtirish uchun ko‘proq narsa qo‘shamiz”, deydi u. Ushbu an’ana 1970-yillarning oxiridan 2000-yillarning boshigacha Gana kinosining ajralmas qismi bo‘lgan.
O‘shanda video-klublar tashkilotchilari asl plakatlar tomoshabinlarni jalb qila olmagani sababli mahalliy rassomlardan qo‘lda chizilgan plakatlar buyurtma qilishgan. Syujet chizig‘i faqat boshlang‘ich nuqta bo‘lib, rassomlar o‘z tasavvurlariga ko‘ra plakatlarni yaratishgan.
2000-yillar boshida elektr energiyasi va televizorlar tarqalishi bilan bu an’ana susaydi. Ko‘plab video-klublar yopildi, rassomlar boshqa ishlarga o‘tdi. Biroq, bu vaqtga kelib, plakatlar xorijda kitob va ko‘rgazmalar orqali mashhur bo‘lib, qadimiy namunalar kolleksionerlar tomonidan qadrlanadigan bo‘ldi.
21-asr boshlarida yangi plakatlarga qiziqish pasaygan bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda G‘arbdagi kino ixlosmandlari tufayli talab yana oshdi. Deadly Prey Gallery kompaniyasi ushbu an’anani saqlab qolish va talabni qondirish uchun 15 nafar rassom bilan hamkorlik qilmoqda.
Galereya asoschisi Robert Kofining aytishicha, buyurtmalarning aksariyati AQShdan keladi. Eng mashhur janrlar – eski jangari, ilmiy fantastika va qo‘rqinchli filmlar. “The Exorcist”, “Star Wars” va “Terminator” kabi filmlar eng ko‘p buyurtma qilinadi. Tayyor plakat narxi 600 dollardan boshlanadi.
Rassom Stoger “Poltergeist” va “Gummo” filmlari uchun plakatlar ustida ishlamoqda. Kofi unga mushuklarni yanada tajovuzkor va spagettini iflosroq chizishni maslahat beradi. “Men xunuk mushuk sahnalarini xohlayman”, deydi u.
Ashesi universiteti professori Jozef Oduro-Frimpongning fikricha, plakatlardagi mubolag‘a afrikalik “ko‘rinmasni ko‘rsatish” an’anasidan kelib chiqqan. “Tomoshabinlar filmni ko‘rmagan, shuning uchun rassomlar o‘z tasavvurlariga tayanadi”, deydi u.
Ba’zida bunday qayta talqinlar tomoshabinlarning noroziligiga sabab bo‘lgan. Kofi 1990-yillarda Jan-Klod Van Damm ishtirokidagi “Double Impact” filmi plakatida kalla kesish sahnasi chizilgani, ammo filmda bunday sahna bo‘lmagani uchun kaltaklanganini eslaydi.
Akkradagi Milliy madaniyat markazida Deadly Prey Gallery’ning o‘nlab rang-barang plakatlari namoyish etilmoqda. Ular orasida Jennifer Lopezning ilonga o‘q otayotgani va Jeymi Li Kyurtisning og‘zidan sichqon chiqayotgani tasvirlangan. “Biz an’anani saqlab qolmoqdamiz, tarixni asramoqdamiz”, deydi Kofi.
Source: www.theguardian.com