Sun'iy intellekt (AI) vositalari yordamida yaratilgan fotorealistik tasvirlar ijtimoiy tarmoqlarni to'ldirmoqda. Har qanday internet foydalanuvchisi bir necha soniya ichida, bepul yoki juda arzon narxda, AI yordamida tasvir yaratib, uni butun dunyoga tarqatishi mumkin.
AI tasvirlarini yaratish vositalari tez rivojlanmoqda, bu esa an'anaviy xatolar – masalan, to'rt barmoqli qo'llar yoki g'ayritabiiy tana nisbatlari – kamayib borayotganini anglatadi. Endi foydalanuvchilar virusli tasvir haqiqiy voqeani aks ettiradimi yoki yo'qmi, aniqlashda qiyinchilikka duch kelmoqda.
Qo'shimcha muammo shundaki, ba'zi tasvirlar butunlay AI tomonidan yaratilgan bo'lsa, boshqalari haqiqiy fotosuratlar bo'lib, ularga AI yordamida qisman o'zgartirish kiritilgan. Masalan, 2026-yilgi Jahon chempionati translyatsiyasida muxlis o'rniga Adolf Gitlerga o'xshash odam qo'yilgan tasvir tarqaldi.
DW Fact check mutaxassislari AI tasvirlarini aniqlash bo'yicha bir qancha maslahatlar beradi. Avvalo, tasvirni kattalashtirib, tafsilotlarni diqqat bilan tekshirish kerak. AI xatolari ko'pincha fonda yashiringan bo'ladi – buzilgan ob'ektlar yoki ma'nosiz matnlar.
Agar qurilma yetarlicha kattalashtirishga imkon bermasa, onlayn vositalardan foydalanish mumkin. DW Fact check jamoasi tez-tez ishlatadigan Forensically platformasi bepul foto forensika vositasidir.
Yana bir muhim usul – voqeaning o'zi mantiqiy ekanligini tekshirish. Agar tasvir g'ayrioddiy yoki bahsli voqeani ko'rsatsa, lekin ishonchli axborot manbalarida bu haqda hech qanday ma'lumot bo'lmasa, bu shubha uyg'otishi kerak.
Teskari tasvir qidiruvidan foydalanish ham mumkin. Google Images yoki TinEye kabi vositalar orqali tasvirni yuklab, uning manbasini topish mumkin. Bu, ayniqsa, o'zgartirilgan tasvirlar asl nusxaga asoslangan bo'lsa, foydali bo'ladi.
AI detektorlari ham yordam berishi mumkin. Google va OpenAI kabi kompaniyalar o'z modellari yordamida yaratilgan tasvirlarni aniqlash tizimlarini ishlab chiqdi. Biroq, bu vositalar ko'pincha xato qilishi mumkin, shuning uchun ularning natijalarini yakuniy dalil sifatida qabul qilmaslik kerak.
Agar tasvir haqiqiy ekanligiga ishonch hosil qila olmasangiz, uni ijtimoiy tarmoqlarda tarqatmaslik tavsiya etiladi. O'rniga, yaqinlaringizga ogohlantirish berishingiz yoki DW Fact check jamoasiga yuborishingiz mumkin.
Source: www.dw.com