Ijtimoiy tarmoqlarda soxta akkauntlar, botlar va trollar soni kun sayin ortib bormoqda. Germaniya Tashqi ishlar vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, Rossiya tomonidan uyushtirilgan "Doppelgänger" deb nomlangan dezinformatsiya kampaniyasi doirasida yuz minglab soxta akkauntlar yaratilgan. Ushbu kampaniya 2022-yilda, Rossiya Ukrainaga bostirib kirganidan so'ng aniqlangan.
Kampaniya davomida ba'zi kunlarda minglab akkauntlar faol bo'lib, soniyasiga bir necha marta koordinatsiyalangan tarzda post joylagan. Bu holat foydalanuvchilarning ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarning haqiqiyligini tekshirish qanchalik muhimligini ko'rsatadi. DW Fact Check jamoasi bot va trollarni qanday aniqlash bo'yicha amaliy maslahatlar beradi.
Soxta akkauntlar o'zlarining haqiqiy shaxsini yashiradigan profilardir. Ular oddiy foydalanuvchi sifatida ko'rinishi mumkin, yoki siyosatchilar, muassasalar va jurnalistlarning nomidan ish yuritishi mumkin. Biroq, barcha soxta akkauntlar zararli emas. Ba'zi faollar yoki maxfiy ma'lumotni oshkor qiluvchilar xavfsizlik maqsadida soxta nomlardan foydalanishlari mumkin.
Botlar - bu kompyuter dasturlari bo'lib, ular sharhlar yozadi, kontent tarqatadi yoki muhokamalarni sun'iy ravishda qizdiradi. Yaxshi botlar ob-havo ma'lumotlari yoki zilzila haqida ogohlantirishlarni tarqatishi mumkin. Yomon botlar esa odamlarning faoliyatini taqlid qilib, ma'lum bir kun tartibini ilgari surishga harakat qiladi. Ular siyosiy fikrlarni kuchaytirib, muayyan masalalarga sun'iy e'tibor qaratishi mumkin.
Trollar esa haqiqiy odamlar bo'lib, ular buzg'unchi va haddan tashqari faol onlayn xatti-harakatlar bilan shug'ullanadi. Ba'zilari hatto ma'lum shaxslar yoki ommaviy axborot vositalarini ta'qib qilish uchun pullik ishlaydi. Eng mashhur troll fabrikasi - Sankt-Peterburgdagi Internet Research Agency bo'lib, u Yevropa va AQSh saylovlarida dezinformatsiya tarqatgan.
Soxta akkauntlarni aniqlash uchun avvalo akkauntning shaxsiy ma'lumotlariga e'tibor bering. Ism, profil rasmi, bio va kontent bir-biriga mos kelishi kerak. Agar nomuvofiqliklar bo'lsa, ehtiyot bo'ling. Shuningdek, rasmlarni teskari qidiruv orqali tekshiring (Google Lens yoki TinEye yordamida). Tasdiqlash belgilariga ham ishonmang, chunki ba'zi platformalarda ularni sotib olish mumkin.
Botlar va trollar odatda g'ayritabiiy tezlikda post joylashadi. Ular mazmunli muhokamadan ko'ra provokatsiyaga moyil. Trollarning maqsadi - g'azab uyg'otish, bo'linish yaratish yoki suhbatni boshqa tomonga burish. Shuningdek, ular ko'pincha bir-birini qo'llab-quvvatlaydigan tarmoqlarda ishlaydi. Agar akkauntning izdoshlari bir xil kontentni takrorlasa, bu soxta ekanligidan dalolat berishi mumkin.
Agar biror akkauntning haqiqiyligiga shubha qilsangiz, vaqt ajrating va uni sinchiklab tekshiring. Akkauntning shaxsi, xatti-harakati va tarmog'ini o'rganish orqali siz haqiqiy foydalanuvchilarni soxta akkauntlardan ajrata olasiz. Bu ko'nikmalar bugungi axborot makonida juda muhimdir.
Source: www.dw.com