Avstraliyaning Makkuori universiteti tadqiqotchilari asalari tanasidan ajralgan nish qanday qilib zahar yuborishda davom etishini tasvirga oldi. Oʻtkazilgan kuzatuvlarda maʼlum boʻlishicha, nish hasharot tanasidan toʻliq uzilib ketganidan keyin ham bir-ikki daqiqa davomida oʻz funksiyasini bajarishda davom etgan. Bu holat ilmiy jamoatchilikda katta qiziqish uygʻotdi.

Olimlar ushbu yashirin ichki mexanizmni koʻrish uchun asalarilarni inson terisini taqlid qiluvchi maxsus shaffof gelga nish sanchishga undagan. Yuqori kadr chastotasidagi mikrotasvirga olish texnologiyasi orqali nish ichidagi mayda qismlarning harakati diqqat bilan kuzatilgan. Ushbu qiziqarli tadqiqot tafsilotlari The Conversation nashrida batafsil bayon qilingan.

Olingan video lavhalar va uch oʻlchamli skanerlash natijalari nish ichida ikkita mitti, egiluvchan klapan navbatma-navbat harakatlanishini yaqqol koʻrsatgan. Bir klapan pastga siljiganda parashyut kabi ochilib, zaharni oldinga suradi. Yuqoriga qaytganda esa soyabon kabi yigʻilib, ikkinchi klapan yonidan oʻtadi va yangi zahar porsiyasi uchun yoʻl ochadi.

Mazkur murakkab mexanizm xuddi ikki porshenli nasos kabi mukammal ishlashi aniqlangan. Klapanlarning oʻzaro muvofiq harakati zaharning teriga bir maromda va toʻxtovsiz yuborilishini taʼminlaydi. Asalari nishi terida qolib ketganda, unga tutash zahar qopchasi va harakatlantiruvchi tuzilmalar ham tanadan ajralishi mumkin. Bu asalariga halokatli shikast yetkazsa-da, nish mexanizmi qisqa vaqt mustaqil ishlashda davom etadi.

Ushbu noyob mexanizmni yanada chuqurroq tekshirish maqsadida tadqiqotchilar 3D-printerda uning kattalashtirilgan, ishlaydigan nusxasini ham yaratishga muvaffaq boʻlgan. Bunda qattiq va egiluvchan polimer materiallardan foydalanilgan. Mualliflar ushbu tuzilish kelajakda ixcham tibbiy mikronasoslar va dorini toʻqimalarga aniq yetkazib beruvchi zamonaviy qurilmalarni ishlab chiqishga yordam berishi mumkinligini taʼkidlamoqda.

Source: kun.uz