Insonning ismi uning o‘zligini shakllantiruvchi eng muhim omillardan biri hisoblanadi. Biroq, agar ism yoki familiya jamiyatda kulgi yoki masxara manbaiga aylansa, bu shaxsning butun hayotiy yo‘liga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Psixologik va sotsiologik tadqiqotlarga ko‘ra, noqulay yoki noan’anaviy ismga ega bo‘lgan odamlar ko‘pincha past o‘z-o‘zini baholash, ta’limdagi qiyinchiliklar, romantik munosabatlardagi rad etilishlar va hatto zararli odatlarga moyillik kabi muammolarga duch kelishadi.
Shaxsiyat psixologi Yoxen Gebauerning ta’kidlashicha, ismlar yangi tanishuv paytida o‘ziga xos "boshlang‘ich signal" vazifasini bajaradi. Odamlar bir-birlarini yaqinroq bilgach, bu signal o‘z kuchini yo‘qotishi mumkin, ammo butun umr davomida bunday salbiy munosabatlar to‘planib, real to‘siqlarni keltirib chiqaradi. Sotsiolog Entoni Li o‘tkazgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, noodatiy yoki qiyin talaffuz qilinadigan ismlar atrofdagilarda insonning aql-zakovati, ishonchliligi va jozibadorligi haqida noto‘g‘ri va noxolis tasavvurlar uyg‘otadi.
Bolaligida familiyasi tufayli doimiy mazax qilingan avstraliyalik Luiza Peyn (ingliz tilida "og‘riq" ma’nosini beradi) va Gretsiyada ulg‘aygan Tayni (ingliz tilida "mitti") ismli ayollarning tajribasi bu holatni yaqqol tasdiqlaydi. Luiza maktab chog‘ida hatto o‘qituvchisining qattiq tanbehiga uchrab, "haqiqiy ismini yozishga" majburlangan. Biroq, yosh ulg‘aygan sari va madaniy muhit o‘zgargach, insonlarning o‘z ismiga bo‘lgan munosabati ham o‘zgarishi mumkin. Masalan, Fransiyada "pain" so‘zi non ma’nosini anglatishi Luizaga o‘z familiyasiga boshqacha nazar bilan qarashga yordam berdi.
Psixoanalitik Melisa Daumning fikricha, ismlar uyatdan tortib faxrgacha bo‘lgan butun his-tuyg‘ular spektrini o‘z ichiga oladi. Dastlab noqulaylik va kamsitish manbai bo‘lgan ism keyinchalik o‘ziga xoslik, tarix va oilaviy rishtalarning ajralmas belgisiga aylanishi mumkin. Bugungi kunda ko‘plab insonlar o‘zlarining noan’anaviy ismlarini o‘ziga xos hazil va istehzo orqali qabul qilishni hamda ularni ijobiy jihatga aylantirishni o‘rganmoqdalar.
Source: www.dw.com