Pokiston so‘nggi yarim asrdagi eng jiddiy yoqilg‘i narxlari zarbasiga duch kelmoqda. Bu inqiroz iqtisodiyotning barcha jabhalariga salbiy ta’sir ko‘rsatib, Bosh vazir Shahboz Sharif hukumati uchun jiddiy muammo tug‘dirmoqda.
Sharifning so‘zlariga ko‘ra, Pokistonning neft importi to‘lovi mojarodan oldingi 300 million dollardan hozirda 800 million dollarga ko‘tarilgan. Bu esa so‘nggi ikki yildagi iqtisodiy yutuqlarni yo‘qqa chiqargan. Tahlilchilar ta’sir qishloq xo‘jaligi, transport, oziq-ovqat va asosiy mahsulotlar narxiga yetib borishini ta’kidlamoqda.
Iqtisodchi Kamron Buttning aytishicha, neft narxining oshishi transport xarajatlarini ko‘taradi, kundalik tovarlar va oziq-ovqat narxini oshiradi, xarid qobiliyatini pasaytiradi, qashshoqlik va ishsizlikni keltirib chiqaradi. Pokiston Markaziy banki asosiy foiz stavkasini 1 foiz punktga oshirib, 11,5 foizga yetkazdi.
Bankning ta’kidlashicha, Yaqin Sharqdagi mojaroning cho‘zilishi makroiqtisodiy istiqbolga xavf tug‘dirmoqda. Global energiya narxlari, yuk tashish va sug‘urta mukofotlari mojarodan oldingi darajadan sezilarli darajada yuqori. Ta’minot zanjiridagi uzilishlar noaniqlikni oshirmoqda.
Pokiston import qilinadigan energiyaga qattiq bog‘liq bo‘lib, yuqori narxlar uning to‘lov balansini yomonlashtiradi. Dizel yuk mashinalari, avtobuslar, traktorlar va generatorlarni harakatga keltirsa, benzin shaxsiy transportga ta’sir qiladi. Mamlakat ko‘plab fuqarolarining xorijdagi ish haqi (remittanslar) ham xavf ostida.
Hukumat ikki yomon variant orasida qolgan: global neft narxini iste’molchilarga o‘tkazib, xalq noroziligiga duch kelish yoki yoqilg‘ini subsidiyalab, byudjetni yanada zaiflashtirish. XVFning qattiq nazorati hukumatning xarajat qilish imkoniyatini cheklaydi.
Iqtisodchi Kayser Bengali hukumatning “tejamkorlik teatrini” tanqid qilib, rasmiy mashinalar yoki ramziy echkilarni sotish neft bozoriga ta’sir qilmasligini aytdi. Opozitsiya partiyalari esa iqtisodiy favqulodda vaziyatni Sharif uchun siyosiy inqirozga aylantirishga urinmoqda.
Source: www.aljazeera.com