Tojikiston poytaxti Dushanbedan Rog‘unga sayohat ikki soat davom etadi. Yo‘l Vaxsh daryosi bo‘ylab tog‘li hududdan o‘tadi va bu yerda hech qanday sayyohlik maskanlari yo‘q – faqat sokin tog‘lar, og‘ir yuk mashinalari va qurilish maydoniga intilayotgan ishchilar.

5 milliard dollarlik Rog‘un to‘g‘oni loyihasi dastlab 1970-yillarning o‘rtalarida boshlangan bo‘lib, Prezident Emomali Rahmon tomonidan “hayot-mamot masalasi” deb atalgan. Loyiha mamlakatning surunkali energiya tanqisligini hal qilish, qishki elektr taqchilligini kamaytirish va hatto qo‘shni davlatlarga elektr energiyasini eksport qilish imkonini berishi kutilmoqda.

Qurilish maydoniga yaqinlashganda, to‘g‘onning ulkan hajmi va butun operatsiya tog‘ bilan daryo o‘rtasida joylashgan ishlaydigan shaharni eslatadi. Mashinalarning ovozi aks sado beradi, chang ko‘tariladi va ishchilar ulkan, tinimsiz mexanizmning bir qismi sifatida harakatlanadi.

Loyiha 1100 dan 1500 metrgacha bo‘lgan gidravlik tunnellar va olti blokli yer osti elektr stansiyasini o‘z ichiga oladi. Italiyaning Webuild kompaniyasidan muhandis Andresning so‘zlariga ko‘ra, to‘g‘on balandligi 335 metrni tashkil etadi va dunyodagi eng baland to‘g‘onlardan biri bo‘ladi. Elektr stansiyasi 3600 megavatt elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatiga ega bo‘ladi.

“Biz tabiat ustiga qurmayapmiz, aksincha, uni tushunishga va uning energiyasidan xavfsiz foydalanishga harakat qilmoqdamiz”, deydi muhandis. Biroq, bu ulkan loyiha katta moliyalashtirish, sinchkovlik bilan boshqarish va quyi oqimdagi davlatlar bilan suv oqimini muvozanatlashni talab qiladi.

Dushanbega qaytishda tog‘lar asta-sekin orqada qoladi, ammo to‘g‘on tasviri xayolda qoladi. Qorong‘u tunnellar, kutayotgan turbinalar, og‘ir yuk mashinalari va daryo – bularning barchasi Tojikistonning suv bilan munosabatini ifodalaydi.

Source: www.aljazeera.com