BBC tomonidan Tehron shahridan olingan videolar va intervyular shaharni doimiy qo‘rquv va kutilish holatida tasvirlaydi. Shahar aholisi har lahza yangi portlash va davlat xavfsizlik organlarining repressiyasidan qo‘rqmoqda. Baran (taxallusi) nomli o‘ttiz yoshli tadbirkor ayol hozir ishga borishdan qo‘rqadi: "Dron hujumlari boshlangandan beri, hech kim tashqariga chiqishga jur’at etmaydi. Agar eshikni ochib chiqsam, bu hayotim bilan qimor o‘ynashga o‘xshaydi."
Baran yolg‘iz yashaydi, lekin do‘stlari bilan doimiy aloqada: "Do‘stlarim bilan har lahza bir-birimizni qayerdaligimizni so‘rab xabar yuboramiz... va hatto hech qanday ovoz bo‘lmaganda ham, o‘z-o‘zidan jimlik dahshatlidir. Men hayotda qolish va kelajakda nima bo‘lishini ko‘rish uchun hamma narsani qilmoqdaman." Ko‘plab yosh eronliklar singari, u ham o‘zgarish umidlarini so‘nggi oylarda yo‘qotdi, chunki yanvar oyida keng ko‘lamli namoyishlardan so‘ng minglab odamlar rejim kuchlari tomonidan o‘ldirildi.
Hozir repressiya to‘liq: ochiq norozilik imkonsiz, chunki davlat kuzatuvchilari hamma joyda. Olingan videolarda rejim tarafdorlari kechasi shahar bo‘ylab mashinalarida bayroqlar bilan haydashadi – bu norozilik qilishni istaganlar uchun xabar. Rasmiy bayonotgina ruxsat etilgan: davlat televideniyesi namoyishlar va dafn marosimlarini ko‘rsatadi, rejim amaldorlari va namoyishchilar bilan intervyular Amerika va Isroilni qayta-qayta qoralaydi.
Mustaqil jurnalistlar ishonchli muqobil nuqtai nazarni taqdim etish uchun guvohlik to‘plashga harakat qilmoqda, lekin ular hibsga olinish, qiynoqqa solinish va undan ham yomon narsalar xavfiga duch kelmoqda. Ulardan biri: "Urush sharoitida ular nima qila olishlarini haqiqatan bilmaysiz." Faqat uylarida ba’zi Tehron aholisi o‘z his-tuyg‘ularini baham ko‘rishga qodir, masalan, o‘rta yoshli, o‘rta sinf va ma’lumotli Ali, u urush boshida Ayatollah Xomeyniyning o‘ldirilishi o‘zgarish olib kelishini umid qilgan.
Ali hozir uyi atrofidagi ko‘chalarni xavfsizlik kuchlari to‘ldirganini ko‘radi: qurollangan va niqobli erkaklar nazorat punktlarini o‘rnatgan. U depressiyaga qarshi dori ichadi, "o‘zimi normal tutish uchun" deb aytadi. Baran esa portlashlar ovozini tinglab, boshqa mahallalardagi do‘stlari bilan xabar almashadi: "Bizning osmonimiz va dunyoning qolgan qismidagi osmon o‘rtasidagi farq nima? Ular kechasi yulduzlar ostida uxlaydi, biz esa raketalar ostida. Ikkala osmon ham nur beradi, lekin turli xil nur."
Source: www.bbc.com