AQShning Braun universiteti fizik olimlari Thomas Dutta va professor Jay Tang sut, zaytun yog‘i va sirop kabi suyuqliklarning idishlardan so‘nggi tomchilari qancha vaqtda to‘kilib chiqishini o‘rganishdi. Ular bu kundalik muammoni fizika nuqtai nazaridan hal qilishga qaror qilishdi, chunki Duttaning buvisi sutni to‘liq chiqarishda qiynalardi, Tang esa qozondagi qolgan suvni to‘kish uchun qancha kutish kerakligini bilmoqchi edi.

Tadqiqotchilar Navier-Stokes tenglamalari yordamida suyuqliklarning harakatini hisoblab, 45 daraja burchak ostida egilgan plastinkada tajribalar o‘tkazdilar. Suv bir necha soniyada, past qovushqoq sut taxminan 30 soniyada, zaytun yog‘i 9 daqiqadan ortiq vaqtda, sovuq sirop esa bir necha soatda 90% miqdorda to‘kilib chiqishini aniqladilar. Tangning qozon muammosi uchun esa, Dutta kompyuter simulyatsiyasi orqali qolgan suvning 90% miqdori pastga to‘planishi uchun taxminan 15 daqiqa kutish kerakligini hisoblab chiqdi, bu Tangning odatdagi 1-2 daqiqa kutishidan ancha uzoq.

Bu ish “ludik fan” deb ataladigan, qiziquvchan va o‘yin-kulgi bilan bog‘liq ilmiy tadqiqotlar sohasiga tegishli bo‘lib, nemis kimyogarlar jamiyati tomonidan 2022-yildan beri Mario Markus mukofoti bilan taqdirlanadi. Mukofot 10 000 yevro miqdorida bo‘lib, Flemingning penisillin kashfiyoti yoki Goodyearning kauchuk vulkanizatsiyasi kabi tasodifiy kashfiyotlarni eslatadi, bu kundalik hayotdagi oddiy muammolarni o‘rganish orqali yangi bilimlar paydo bo‘lishini ko‘rsatadi.

Source: www.dw.com