Donald Trumpning siyosatga kirishidan beri, uning Eron bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuvi tartibsizlik, cheksiz urush va global beqarorlikka olib keladi, deb tanqid qilingan. Biroq, bugun dunyo AQShning tezkor va qat'iy harakatlari natijasida terrorchi davlat ustidan aniq harbiy g‘alabaga guvoh bo‘lmoqda, bu esa uzoq vaqtdan beri AQSh va global tinchlikni tahdid qilgan.
Ko‘p yillar davomida AQSh tashqi siyosati “cheklash”, “strategik sabr” va “o‘lchovli javoblar” kabi noaniq tushunchalar ostida murosaga asoslangan edi. Bu vaqt ichida Eron Yaqin Sharqda ta'sirini kengaytirdi, vositachi militsiyalarni moliyalashtirdi, global energiya manbalarini tahdid qildi va Vashingtonning ishonchiga ochiqdan-ochiq qarshi chiqdi. Trump esa an'anaviy yondashuvni rad etib, kuchli zarba berish va tez harakat qilish formulasi orqali AQShning tahdidlarga bo‘ysunmasligini aniq bildirdi.
Tashqi siyosat muassasasi hali ham “g‘alaba”ni 20-asrdagi kabi rejimni ag‘darish, mamlakatni bosib olish va hukumatni qayta qurish deb tushunadi. Ammo Trump AQSh kuchining maqsadi demokratik jamiyatlar qurish emas, balki tahdidlarni yo‘q qilish ekanligini tushunadi. Agar Eronning harbiy rahbariyati zaiflashgan, AQSh kuchlari va ittifoqchilariga tahdid kamaygan va yadroviy ambitsiyalari sezilarli darajada cheklangan bo‘lsa, missiya allaqachon muvaffaqiyatga erishgan va urushni tugatish vaqti kelgan.
Trump g‘alabani e'lon qilganda, u buni jimjitlik bilan emas, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri: “Amerika zarba berdi, Amerika yutdi va Amerika buni cheksiz urushsiz amalga oshirdi”, deb aytadi. Uning vaqtni tanlash mahorati – kuch cho‘qqisida g‘alabani e'lon qilish – nafaqat Eronga, balki butun dunyoga kuchli signal yuboradi: AQSh yana qizil chiziqlarga ega va tahdidlar kuch bilan javob topadi.
Amerika chap qanoti tanqidchilari Trumpning g‘alabasini “erta” va usullarini “noqonuniy” deb baholaydi, lekin ularning asosiy noroziligi uning diplomatik va ko‘p tomonlama harakatlar o‘rniga Amerika o‘t kuchi orqali maqsadlarga erishishiga qarshi. Trumpning “Amerika birinchi” tashqi siyosati Ronal Reyganning “kuch orqali tinchlik” mantraasiga asoslanib, AQSh qat'iyatini namoyish etish va raqiblarni qaytarish uchun oldindan harakat qilishga tayyor. Bu yondashuv allaqachon samarali bo‘lgan va bugun yana isbotlangan.
O‘n yilliklar davom etgan beqarorlikdan so‘ng, Trumpning dunyoga xabari oddiy: Amerika qaytgan va Amerika manfaatlari birinchi o‘rinda. Amerika yangi cheksiz urushga muhtoj emas edi – u harakat qilishga tayyor prezidentga muhtoj edi. Va u aynan shuni oldi.
Source: www.aljazeera.com